Адамдардың жақсысы

Пайғамбарымыз (солләл-лаһу ғаләйһи уә салләм) былай деді:

خير الناس من طال عمره وحسن عمله، وشر الناس من طال عمره وساء عمله

«Адамдардың жақсысы – ғұмыры ұзақ болып, амалы қайырлы болғаны. Адамдардың жаманы – ғұмыры ұзақ болып, амалы жаман болғаны». (Тирмизи)

Бірақ біздің өлшем басқаша! Кім ұзақ өмір сүргісі келмейді дейсің?! Сондықтан өзімізге әрі өзгеге ұзақ өмір тілеп жататынымыз бар. Бірақ біздің өлшеміміз жыл санымен шектеліп, одан ары өтпей қалған. Ары кетсе ұзақ ғұмырға бақытты қосып жатамыз. Бірақ сол «бақыт» дегенді өзгеше түсінеміз. Яғни, «бақыт» деп мол ризық-несібе, перзент сүю, немере-шөбере көру деп түсініп жатамыз. Рас! Осының бәрі бақытты өмір нышандары. Алайда... Алайда көп жағдайда осыған қосымша «иман» деген ұғымды естен шығарып қоямыз. Мысал ретінде айтар болсақ, қызымыз күйеуге шықса болды. Ал ол кімге күйеуге шығып жатыр? Құдамыз мұсылман ба, мұсылман емес пе, онымен жұмысымыз жоқ. Тағы біріміз парамен үй салып, көлік алып жатамыз әрі осыны да бақытқа жатқызамыз?!

Осының бәрі өлшем дұрыс болмаудан. Өлшем дұрыс болса бақыт жыл және дәулет санымен емес, ең басты мәселеде иманмен өлшенер еді. Бұған мына хадис дәлел! Байқасаңыздар адамдардың жақсысы құр көп өмір сүргені емес, соған қосымша амалы қайырлы, яғни Ақырерт үшін пайдалы болғаны.

Не үшін Пайғамбарымыз (солләл-лаһу ғаләйһи уә салләм) ұзақ ғұмырмен қатар жақсы амал жайында айтты. Себебі өмір сүрудің бастапқы мақсаты – қайырлы Ақыретке қол жеткізу. Ал Ақыретіміз тек мол сауаппен қайырлы болмақ. Ал сауап мол болу үшін пенде ұзақ өмір сүріп, соған сай мол игі амал істеуі тиіс. Сонымен қатар амалмен қатар иман, яғни «Хақ Тағаланың разылығы үшін» деген ниет болу керек.

«Жаман адам» мәселесіне келер болсақ, уақыт – мал-дүниенің құндысы. Саудагер ұтысқа қол жеткізу үшін бірінші мәселеде уақытқа мұқтаж. Яғни, саудагердің саудаға салған ақшасы қайтып, пайда беру үшін уақыт қажет. Хадиске қарар болсақ «жаман адам» уақыты бола тұрып, сол уақытты ұтымды пайдалана алмаған саудагер тәрізді.

Алла Тағала ғұмырымыз ұзақ болып, амалымыз соған сай қайырды болуын нәсіп етсін! Әмин!

Толығырақ ...

Мақтаушыны көрсеңдер...

Һаммам (родиял-лаһу ғанһу) айтады:

جَاءَ رَجُلٌ فَأَثْنَى عَلَى عُثْمانَ في وَجْهِهِ فَأَخَذَ المِقْدَادُ بنُ الأسْوَدِ تُرَاباً فَحَثَا في وَجْهِهِ وَقالَ: قالَ رَسُولُ الله صلى الله عليه وسلم: إِذَا لَقِيتُمُ المَدّاحِينَ فَاحْثُوا في وُجُوهِهِمْ التّرَابَ

«Біреу келіп Османды (родиял-лаһу ғанһу) бетіне мақтады. Сонда Миқдад ибн Асуад (родиял-лаһу ғанһу) Османды (родиял-лаһу ғанһу) мақтғанның бетіне топырақ шашып былай деді: «Расулуллаһ (солләл-лаһу ғаләйһи уә салләм): «Мақтаушыны көрсеңдер, бетіне топырақ шашыңдар!»,-деді». (Әбу Дауд)

Бұл хадис мақтауды әдетке айналдырған адамдарға қатысты. Мұның арғы жағында жағымпаздық тұруы әбден мүмкін. Ал мұндай мақтау жалғандыққа жатады. Сондықтан шариғат мақтаудың мұндай түріне мүлдем қарсы! Болмаса, тиісті жерде орынды мақтау айтудың оқасы жоқ. Пайғамбарымыз (солләл-лаһу ғаләйһи уә салләм) сахабаларын мақтағанда. Мәселе – пенденің мақтауға лайық болып, мақтау кері әсер тигізбеуінде. Яғни, мақтау пендені өркөкіректік пен тәкаппарлыққа итермелеуінде. Егер осының қауіпі болса, онда мақтамай-ақ қойған абзал. Былайша айтқанда, кімді, қашан және қалай мақтау керек екенін білген жөн!

Толығырақ ...

Нәпіл намаздың артықшылығы

Нәпіл намаз – парыз намазға қосымша оқылатын намаз. Мәселен, таң намазының сүннеті, аср намазының бекітілмеген төрт рәкәғат сүннеті т.с.с.

Артықшылығына келер болсақ, ол баршылық. Мысалы, нәпіл намаздың сауабы парыз намаздағы кемшілігін жуып-шаяды. Сонымен қатар нәпіл намазды жеке, ешкімге көрсетпестен оқудың да өзіне тән артықшылығы бар. Имам Табарони және имам Ахмад риуаят еткен хадисте үйде ешкімге көрсетпей оқылған намаздың артықшылығы парыз намаздың нәпіл намаздан болған артықшылығындай делінген. Ал имам Суютыйдың «Әл-Жәмиғус-сағирінде» намазды адамдарға көрсетпей оқу адамдарға көрсетіп оқудан жиырма бес есе артық екені жайында айтылған. (3821 хадис) Неге? Себебі нәпіл құлшылық Хақ Тағалаға жақындау мақсатында ғана орындалады. Ал құлшылықты жеке, ешкімге көрсетпей орындау – ықыластың нышаны. Бұл жағдайда пенде риядан, яғни көзбояушылықтан аулақ болады. Нәпіл намазды жеке, ешкімге көрсетпестен оқудың сауабы мол болудың мәнісі осы.

Толығырақ ...

Алла Тағала саған не қалайды?

Хақ Тағала саған не қалайтынын білгің келе ме? Хақ Тағаланың қалауы сенің жүрек қалауымен, жүрегің: «Уа, Алла!»,-деп тұрумен байланысты.

Ал енді бері қара! Егер жүрегің:

- Алла Тағаланы зікір етуін қаласа – онда Хақ Тағала сені ескеріп жатқаны;

- Құран оқуды қаласа – онда Жаратушы Ие сенімен сөйлесуін қалағаны;

- құлшылық етуді қаласа – онда Алла Тағала сені өзіне жақындатуын қалағаны;

- дүниені қаласа – онда Хақ Тағала сені өзінен алыстатуды қалағаны;

- адамдарға жағымпаздануды қаласа – онда Алла Тағала сені назарынан тыс қалдырғаны;

- дұға етуді қаласа – онда Хақ Тағала саған беруді қалағаны.

Сондықтан сенің Хақ Тағаланың назарындағы мәртебең іс-әрекетіңе байланысты. Ісің қайырлы болса – Алла Тағаланың алдында қадірің болғаны.

Хақ Тағала баршамызға тек Ақырет үшін қайырлы іспен шұғылдануымызды және жүрегіміз үнемі: «Уа, Тәңірім!»,-деп тұруын нәсіп етсін! Әмин!

Толығырақ ...

Құранның бір тағылымы

Адам (ғаләйһис-саләм) жәннатта сынақ жемісін жеп әуреті ашылып қалғаны мәлім. Сонда Хақ Тағала оған тәубеге келуді және күнәсі үшін кешірім тілеуді үйретті.

Алла Тағала айтады:

لَقَّى آدَمُ مِنْ رَبِّهِ كَلِمَاتٍ فَتَابَ عَلَيْهِ إِنَّهُ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ

«Адам (ғаләйһис-саләм) Раббысынан кешірім тілеу сөздерін үйреніп тәубесіне келді. Ал Раббысы оның тәубесін қабыл етті. Өйткені ол – тәубені қабыл етуші және ерекше мейіріді». («Бақара», 37 аят)

Адам (ғаләйһис-саләм) тәубесіне келіп, кешірім тіледі. Қалайша?

رَبَّنَا ظَلَمْنَا أَنْفُسَنَا وَإِنْ لَمْ تَغْفِرْ لَنَا وَتَرْحَمْنَا لَنَكُونَنَّ مِنَ الْخَاسِرِينَ

«Уа, Раббы! Біз өзімізге-өзіміз зұлымдық еттік. Әлбетте, бізді кешірмесең және рахмет етпесең қасіретке ұшырағандардан боламыз». («Ағраф», 23 аят)

Сонда Хақ Тағала Адамның (ғаләйһис-саләм) тәубесін қабыл етіп, қатесін кешірді.

Бұл айтылғаннан қандай тұжырым жасасақ болады?

Біріншіден: пенде тәубеге Алла Тағаланың қалауымен келеді әрі Хақ Тағала пендесінің тәубесін қабыл етіп, күнәсін кешеді. Себебі Хақ Тағала – тәубешіл пенделерін ұнатып және оларды кешіргенді жақсы көреді.

Хақ Тағала баршамызға тәубеге келіп, рахметіне бөленуімізді нәсіп етсін! Әмин!

Толығырақ ...

Құранды түсінемін десең...

Құранды түсінудің бірінші мәртебесі – аят сөздерінің мағынасын түсіну.

Құранды түсінудің екінші мәртебесі – аят сөздерінің мағынасымен қоса аят ұғымын түсіну. Құранда айтылғанға сай амал ету және дінмен өмір сүру осыдан туындайды.

Бірақ Құранды түсінудің екінші мәртебесі былай тұрсын, тіпті бірінші мәртебесінен мақұрым болған қаншама пенде бар. Мұның себебі баршылық. Мәселен, Ибн Қудама (родиял-лаһу ғанһу) осыған қатысты былай деген: «Құранды түсінуге кедергі болатын нәрсе:

- пенде күнә істеуде табанды болуы;

- тәкаппар болу;

- өзін құдайшыл көру.

Осының себебінен жүректі қараға қапталады».

Толығырақ ...