Бүгін салауат айту күні!

Салауат – жақсылық тілеу.

Шариғатта «салауат» деп Пайғамбарымызға (солләл-лаһу ғаләйһи уә салләм) жақсылық тілеуді айтады. Соның ең қысқа бір үлгісі:

اللَّهُمَّ صَلِّ وَسَلِّمْ عَلَى نَبِيِّنَا مُحَمَّدٍ

- Уа, Тәңірім! Пайғамбарымыз Мұхаммедке игілігің мен сәлеміңді нәсіп ет!

Салауат айту – өте сауапты амал. Ал жұма күні салауат айту сол сауапты арттыра түседі.

Имам Тирмизи (рохматуллаһи ғаләйһи) риуаят еткен хадисте Убай ибн Кәғб (родиял-лаһу ғанһу) айтады: «Түннің үштен екі бөлігі өткенде, Расулуллаһ (солләл-лаһу ғаләйһи уә салләм) тұрып: «Уа, халайық! Алла Тағаланы еске алыңдар. Алла Тағаланы еске алыңдар. Сұр жерді сілкіндіріп бірінші рет үрленгеннен кейін, тағы үрленеді. Өлім өзімен, өзіне тән нәрсені алып келді. Өлім өзімен, өзіне тән нәрсені алып келді»,-деді. Мен: «Уа, Расулуллаһ! Мен сізге салауат айтуды көбейткім келеді. Салауат айтуға зікірімнің қанша уақытымды бөлсем болады?»,-деп сұрадым.

- Қалауың білсін.

- Уақыттың төрттен бірін бөлсем бола ма?

- Өзің біл. Егер одан артығын бөлсең, өзіңе жақсы.

- Уақыттың жартысын бөлсем қалай болады?

- Өзің қалауың білсін. Егер одан артық етсең, өзіңе жақсы.

- Уақыттың үштен екі бөлігін бөлсем бола ма?

- Өзің біл. Одан артығын бөлсең, өзіңе жақсы.

- Зікірімнің бар уақытын салауат айтуға арнасам ше?

- Онда сенің бар уайымың кетіп, бар күнәң жойылады».

Ал имам Ахмад (рохматуллаһи ғаләйһи) риуаят еткен хадисте біреудің: «Уа, Расулуллаһ! Бүкіл салауатымды сізге арнағаныма қалай қарайсыз?»,-деген сұрағына Пайғамбарымыз (солләл-лаһу ғаләйһи уә салләм): «Онда Хақ Тағала сенің дүние және Ақырет қажетіңді шешіп береді»,-деп жауап берген.

Олай болса, қазірден бастап салауат айтайық, құрметті мұсылман қауым! Хақ Тағала баршамызға пәни мен Ақыреттегі қажетіміздің шешілуін нәсіп еткей! Әмин!

Толығырақ ...

Анам өтірікші екен...

Сегіз жасар баланың анасы қайтыс болады. Әкесі жыл уағы өтер-өтпестен, қайта үйленді. Бір күні әкесі қызынан: «Балам, сенің бұрынғы анаң мен қазіргі анаңның қандай айырмашылығы бар екен?»-деп сұрайды.

Қыз: «Бұрынғы анам өтірікші, қазіргі анам шыншыл екен»-деп жауап береді.

Әкесі қайран қалып: «Қалайша?»-деп сұрайды.

Сонда қыз: «Бұрын мен анамды ренжітсем, анам маған: «Сен мені өкпелете берсең, саған тамақ бермеймін!»-дейтін. Мен сонда да оны ренжіте беретінмін. Ал, ол болса, мені ауылды шарлап іздеп жүріп, тауып әкеліп, тамақ жегізетін. Ал, қазіргі анамды ренжітсем: «Егер мені ренжітсең, тамақ бермеймін»-дейді. Сөзінде тұрды. Екі күн бойы аш отырмын.
Бұрынғы анам: «Енді жылама, жыласаң, далаға шығарып жіберемін»-дейтін, бірақ сонда да жылай беретінмін, ал ол болса мені ұрмай-соқпай бауырына басып: «Балам, жылама, қай жерің ауырады, кім тиісті?»-деп уатып алатын. Қазіргі анам «жылама, жыласаң ұрам»-дейді. Айтқанында тұрады, ұрады. Бұрынғы анам үнемі өз ыдысындағы етті маған беретін де: «Сіз неге жемейсіз?»-дегенімде, ол кісі: «Балам, мен етті жақсы көрмеймін»-дейтін. Қазіргі анама: «Менің ыдысымда неге ет жоқ?»-десем, «Көп сөйлемей, тамағыңды іш, барлық адам етті жақсы көреді, еттің бәрін сен жесең, біз не жейміз?»-дейді»,-деп жауап қатады.

- Әке, әсілі бұрынғы анам бәрін өтірік айтқан екен, ол да етті жақсы көретін сияқты ғой, иә?… Әке, неге жылап отырсыз?…

Камшат Мукашева

Толығырақ ...

БОЛЖАУ СӨЗІ

«Бісімілә рахман рахим –

Әуелі бастар сөз еді.

Асыл сөзді түсінер

Қазағым дархан ел еді.

Таусылмайтын көңілі

Ағайынға мол еді.

Сарқылмайтын байлығы

Жарқыраған көл еді.

Ағалары ініге

Үлгілі ұлы жол еді.

Ер азамат сөз бастап

Қызыққа елім толы еді.

Үлкенгеде кішіге

Заңы елдің жөн еді.

Аталардың ақ жолы

Барлығына сән еді.

Аталардың ақ сөзі

Елімізге дәрі еді.

Жақсылар елді басқарып

Жаманшылық әрі еді

Бүгінгі елден ерлерім

Тірі еді және ірі еді.

Жаманшылық болса да

Алдағыны болжасам –

Қара бұлт төніп келеді

Тыныш тұрған еліме

Ақырдың бұлты төнеді.

Төнген күні, ағайын,

Жақсыны жаман жеңеді

Ақсақалдар биік шың

Асқар тауға тең еді.

Елестетер келер күн

Аласа жаман төбені

Асылдың сөзі жүрмейді

Билігін елге жүргізер

Адамның жаман-төмені.

Асылдардан күн кетер,

Қолында болмай дерегі.

Жаманға жақсы бағынып,

Қамауда жапа шегеді.

Басшылары елімнің

Басына елдің тебеді.

Ел басқарған жақсылар

Еліне бұрмас жүрегі.

Саудамен сартқа айналар

Елдің біраз бөлегі.

Сарттан таңдап қоярсың

Төрде отырар төрені.

Ақшасына сүйеніп

Қыран болып қара құс

Ағайынды бүреді.

Жылан болып кесіртке

Ысылдап шағып жүреді.

Төбет болып қаншықтар,

Иесіне қарай үреді.

Арыстан болып түлкілер,

Көкжалға қарай келеді.

Жабылар шауып бәйгіде,

Арғымаққа арба жегеді.

Ақылды асыл азамат

Жамандарға иіліп

Маңдай терін төгеді,

Насырын жерге бүгеді

Өнегелі ақсақал –

Азаяр елдің тірегі.

Ағайын-туыс, дос-жаран

Бірін-бірі өлтіріп

Татулық шамы сөнеді.

Шайтаны бар шараптар

Елдің болар қорегі

Ағалардың ел басы

Нәжісі болар әлегі.

Жазылмас дерттер көбейіп,

Шашылып ұрық себеді.

Ақ жолдағы молдалар

Адал болмас жегені.

Тура жолды көрсеткен

Ерін талап сөгеді.

Бақсы-балгер көбейіп

Еліне салар бәлені.

Бір-біріне азаяр

Адамдардың көмегі

Ел алдына шықпайды

Болса да жігіт өнері

Жомарттық кетіп байлардан,

Жетімге болмас берері.

Құл-құтандар би болып,

Арасын елдің бөледі.

Болжай алмай алысты

Аяқ астын көреді.

Ішерге елім тарылып

Қиын өмір сүреді.

Төрелік айтар билердің

Пара болар керегі.

Өсірген қыз бен келінің,

Ойламас ата-енені.

Батасыз жастар қосылып,

Оттары жанбай сөнеді.

Тірі жетім көбейіп,

Мейірсіз өсіп-өнеді.

Керексіз болып туылар

Дүнияның тәтті бөбегі.

Ұят кетіп қызыңнан,

Жалаңаштар денені.

Жез тырнақты, жалбыр шаш

Кейпіне жынның енеді.

Ата-анасы ұл-қыздың

Айтқанына көнеді.

Жүзінен қашып ибасы

Басынан түсіп желегі

Келіннің түсі өңеді.

Той-мереке бастайтын

Ер адамның жолына

Әйелдер қағар шегені.

Келіндер өзі жүргізер

Топ бастайтын кемені.

Намыстан ерлер айырылып,

Бір келін топ бастаса –

Бірі қалмай ереді.

Әйел болып еркектер

Өсекті жиып-тереді.

Батыры елдің жауға емес,

Еліне атар жебені.

Осыларды болжаған

Кенжедегі Ақтанмын –

Айтар сөздің шебері

Хақтан келген дерегі.

Әруақты аталар –

Барлығынан өтетін

Қазақты асыл деп еді

Сондықтан да ұрпағым

Түзелер деп қисайып –

Сендерге бабаң сенеді!..

Жаратушы Алланың

Берері бізге көп еді

Сыйынсаңыз Аллаға

Сарқылмас әсте берері..

Ақтан Керейұлы (1850-1912 жж)

Толығырақ ...

Сүннет көзді емдейді!

Сүннет берекеті көзге пайдалы.

Имам Табарони (рохматуллаһи ғаләйһи) Ибн Аббастан (родиял-лаһу ғанһу) риуаят еткен хадисте Пайғамбарымыз (солләл-лаһу ғаләйһи уә салләм) былай деген:

إذا قام أحدكم في الصلاة فلا يغمض عينيه

«Қайсы бірің намазда тұрсаңдар, көздеріңді жұмбаңдар!»

Ғалымдар бірауыздан намазды көзді үзірсіз жұмып оқуды мәкрүһ деген. Бұның мәнісі:

- намаз оқыған адам намазда ұйықтағандай болмау керек.

- яһудилердің құлшылығында көз жұмып мінәжат ететін әдеті болған. Оларға ұқсамау үшін намазды үзірсіз көз жұмып оқымаған абзал.

Дегенмен, зиянды нәрсе түсуден сақтанып көзді жұмса болады. Сонымен қатар кейбір ғалымдар ой бөлінбеу үшін намазды көзді жұмып оқыса болады деген ой айтса, кейбір ғалымдар намазды көзді жұмып оқуды бір мәселе ретінде көрмеген. Яғни, кім қалай оқысада, өз еркі. Намазды көзді жұмып, не болмаса ашып оқудың парқы жоқ. Сондай-ақ кейбір ғалымдар, мысалы Мужәһид пен Қатада намазды көзді жұмып оқуды мәкрүһ деген. Анығы Алла Тағалаға мәлім!

Дегенмен, намаз барысында қиямда (тік тұрғанда) көз сәжде орнына қарап тұру – сүннет. Сондықтан енді намаздың көзге әсері жайында айтсақ! Қазіргі күні интернеттен көз гимнастикасына қатысты түрлі мәлімет тапса болады. Байқап қарасаңыз, сол гимнастиканың негізгі қағидаттың бірі – бір нүктеге алыс-жақыннан қару, жарық пен қараңғыны кезектестіру. Дәл осы тәсіл намазға тән. Мәселен, намазда қиямда тұрған адам сәждеде басты қоятын жерге қарап тұрады. Рукуғте көз жерге қарап тұрады, яғни алыс болған жер (еден, жайнамаз) біршама жақындатылады. Сонан соң қайта қиямға тұрғанда ол орын алыстатылады. Сонан соң бас сәждеге қойылғанда жер тым жақын болады әрі көз жерге жақын болу себебінен жарық бәсеңдетіледі. Кейін бас сәждеден көтерілгенде жарық ұлғайып, жер алыстатылады. Қарар болсақ, екі рәкәғат намазды оқу барысында әрекеттің осы топтамасы екі қайтара қайталанады. Ал мұсылман күнделікті бес уақыт парыз намазымен қатар нәпіл намаздарын оқитынын ескерсек, намаз көз үшін тым пайдалы деуге әбден болады!

Бүгінгі мынау жаһандану заманында баршамыз «тренинг, медитация» деген сөзден хабарсыз емеспіз. Тренинг пен медитацияның негізгі мақсаты – ойды шоғырландыру, зейін қою. Ғалымдар мұндай жаттығулардың адамның психикасы мен нерв жүйесіне оң ықпал ететіні жайында айтады. Ал намазға зейін қою, қиям, рукуғ, сәждеде көзді жүгіртпестен бір орынға қарап тұру медитация мен тренинг болмағанда не болды?! Бірақ намаздың әдеттегі тренинг пен медитациядан ерекшелігі – тән мен қатар жанның тынығуы, пенденің Хақ Тағаламен байланыс орнатуы және сауап алыу.

Хақ Тағала баршамызға дініміздің берекетін нәсіп етсін! Әмин!

Толығырақ ...

Анам солай үйретті...

Бірінші сынып мұғалімі сурет сабағында шәкірттеріне көктемді салуды тапсырады. Сабақ соңында тапсырманы тексеру барысында шәкірттің бірі Құранды салғанын байқайды. Мұғалім оның бұл ісінен таңданып: «Сендер көктемді салу керек едіңдер. Ал сен болсаң Құранды салыпсың»,-дегенде шәкірт байсалдылықпен: «Құран – жүрегімнің шуағы. Анам мені осылай үйреткен»,-деп жауап береді.

Арабтарда «القرآن ربيع قلبي» деген сөз бар. Сөзбе-сөз аудармасы: Құран – жүрегімнің көктемі. Ал көктем дегеніміз қыстың ызғарынан кейінгі күннің жылуы, шуағы. Сондықтан бұл жерде осы сөздің мағнауи аудармасын келтіріп, әңгіменің мағынасын жеткізе алдық деп ойлаймыз.

Толығырақ ...

Ананың тұлғалығы

Бірінші сынып мұғалімі шәкірттеріне: «Бүгін әрбірің үлкен болған кезде кім болатындарыңды айтып бересіңдер»,-дейді. Сонда шәкірттің бірі: «Мен ұшқыш боламын»,-десе, екіншісі: «Мен инженер боламын»,-үшіншісі: «Мен дәрігер боламын»,-дейді. Осылайша шәкірттің бәрі өз арманын айтып өтеді. Соңында бір шәкірт: «Мен өскенде сахаба болғым келеді»,-дейді. Мұны естіген шәкірттің бәрі оның бұл сөзіне күледі. Тек мұғалім ойланып қалады...

Бірінші сыныптың шәкірті не деді? Оның арманы жасына сай ма? Оның сөзіне таңданған мұғалім: «Не үшін сен сахаба болуды қалайсың?»,-деп сұрайды.

- Күніге түнде ұйқыға жатарда анашым маған сахабалар жайында айтып береді. Оларды Алла Тағала жақсы көреді екен. Сондықтан мен де үлкейгенде сахаба боламын.

Мұғалім ойланып қалады. Оның түсінгені – бала сахабалар сияқты болуын қалағаны анасының текітілігі, тұлғалығы, имандылығы мен тақуалығынан.

Толығырақ ...