Нәбидің с.ғ.с. дәуіріндегі азаншылар. Жауабы...

Өз-өзіңді шыңда!

«Пайғамбардың (солләл-лаһу ғаләйһи уә салләм) азаншылары» десе ең алдымен ойға Биләл ибн Рабах (родиял-лаһу ғанһу) келеді. Алайда, Пайғамбарымыздың (солләл-лаһу ғаләйһи уә салләм) дәуірінде азаншы болған үш сахаба болды. Солар кімдер?

Жауап: Пайғамбарымыздың (солләл-лаһу ғаләйһи уә салләм) дәуірінде азаншы болған үш сахаба:

- Биләл ибн Рабах (родиял-лаһу ғанһу). Исламды бірінші болып қабылдағандардың бірі.

Биләл ибн Рабах (родиял-лаһу ғанһу) Умаййа ибн Халәфтың құлы болатын. Мұсылман болғанын айтқан кезде Умаййа ибн Халәф оны қатты азаптайды. Соған қарамастан Биләл (родиял-лаһу ғанһу) діннен қайтпайды. Кейін оны Әбу Бәкр (родиял-лаһу ғанһу) сатып алып құлдықтан азат етеді.

Намазға азан айту үрдісі пайда болғанда Биләлді (родиял-лаһу ғанһу) азаншылыққа Пайғамбарымыздың (солләл-лаһу ғаләйһи уә салләм) өзі таңдаған болатын;

- Абдуллаһ ибн Умму Күлсум (родиял-лаһу ғанһу).

Абдуллаһ ибн Умму Күлсум (родиял-лаһу ғанһу) – Пайғамбарымыздың (солләл-лаһу ғаләйһи уә салләм) бірінші зайыбы, мүминдердің анасы Хадишаның (родиял-лаһу ғанһа) туыс бауыры.

Абдуллаһ ибн Умму Күлсум (родиял-лаһу ғанһу) көзі көр болатын. Осы себептен адамдар оны «ас-сұхба», яғни «көзі көр болу себебінен Нәбиді (солләл-лаһу ғаләйһи уә салләм) көрмеген, бірақ онымен сұхбаттасқан» деп атайтын.

Бірде Расулуллаһ (солләл-лаһу ғаләйһи уә салләм) құрайштықтардың үлкендерімен сұхбаттасып тұрғанда жанына Абдуллаһ ибн Умму Күлсум (родиял-лаһу ғанһу) келіп Құранның аяттарын оқып беруін өтінеді. Сол кезде адамдармен әңгімелесіп тұрған Нәби (солләл-лаһу ғаләйһи уә салләм) қабағын түйіп одан теріс қарайды. Осы оқиғаға қатысты «Абаса» сүресінің бастапқы 14 аяты түсіріледі.

Пайғамбарымыз (солләл-лаһу ғаләйһи уә салләм) Биләлмен (родиял-лаһу ғанһу) бірге Абдуллаһ ибн Умму Күлсумды (родиял-лаһу ғанһу) азаншы етіп тағайындаған болатын. Сондықтан олар кезектесіп бірі азан шақырып, екіншісі намаздың қоматын айтатын.

Рамазанның кезінде Расулуллаһ (солләл-лаһу ғаләйһи уә салләм): «Биләл (родиял-лаһу ғанһу) азан айтқаннан кейін Ибн Әби Күлсум азан айтқанға дейін ішіп-жеңдер»,-деген болатын.

Абдуллаһ ибн Умму Күлсумның (родиял-лаһу ғанһу) дінге ықыластылығы соншалық, ол көзі көр болғанынан қарамастан Құранды ең жақсы білетіндердің бірі болып әрі Пайғамбарымыздың (солләл-лаһу ғаләйһи уә салләм) дәуірінде бірнеше ғазауатқа қатысып мұсылмандардың жалаугері болатын.

Абдуллаһ ибн Умму Күлсумды (родиял-лаһу ғанһу) Омардың (родиял-лаһу ғанһу) халифалық дәуірінде 636 жылы парсылармен болған Қадисия шайқасында шаһид болады. Сол шайқаста да Абдуллаһ ибн Умму Күлсумды (родиял-лаһу ғанһу) әдеті бойынша мұсылмандардың туын ұстаған еді;

- Әбу Махзура (родиял-лаһу ғанһу). Дауысы көркем сахабаның бірі. Расулуллаһ (солләл-лаһу ғаләйһи уә салләм) Хунайн ғазауатынан Меккеге қайтып келе жатып жолда Әбу Махзураға (родиял-лаһу ғанһу) азан етуді бұйырған болатын. 

Әбу Махзура (родиял-лаһу ғанһу) Меккеде һижри 59-шы қайтыс болды.

Толығырақ ...

Қыбла өзгергеннен кейін не болды? Жауабы...

Өз-өзіңді шыңда!

Мұсылмандардың қыбласы Иерусалимдегі Байтүл-Мақдистен Меккедегі Қағбаға өзгертілгеннен кейін қандай елеулі оқиға орын алды?

Жауап: Мұсылмандардың қыбласы Қағбаға өзгертілгеннен кейін Бәдр ғазауаты болды.

Бұл ғазауат «Ғазауату Бәдр Әл-Улә» (алғашқы Бәдр ғазауаты) немесе «Ғазауату Суфйан» (Суфйан Бәдр ғазауаты) деп аталады.

Суфйан – алқап атауы. 

Алғашқы Бәдр ғазауаты һижри екінші жылы болды.

Толығырақ ...

Мұсылмандардың Қыбласы өгеруі. Жауабы...

Өз-өзіңді шыңда!

Бастапқы да Мадинада мұсылмандардың қыбласы Иерусалимдегі Әл-Ақса мешіті болғаны мәлім. Кейін қыбла Меккедегі Қағбаға өзгертілді.

Сұрақ: мұсылмандардың қыбласы Әл-Ақсадан Қағбаға қай кезде өзгертілді?

Жауап: мұсылмандардың бірінші Қыбласы Иерусалимдегі Әл-Ақса мешіті болды.

Әуеліде намазда Иерусалимдегі Әл-Ақса мешітіне жүзді қарату – намаздың шарты болды. Алайда, Пайғамбарымыз (солләл-лаһу ғаләйһи уә салләм) қыбла Қағба болуын қалады. Дегенмен, Алла Тағаланың әмірі болғаннан соң намазын Иерусалимдегі Байтүл-Мақдиске қарап оқитын. Осыған қатысты Барра ибн Ғазиб (родиял-лаһу ғанһу):

وكان يُحب أنْ يوجّه إلى الكعبة

«Расулуллаһ (солләл-лаһу ғаләйһи уә салләм) намазды Қағбаға қарап оқуды қалайтын»,-деген.

Мекке дәуірінде осылай болды. Кейін Меккеден Мадинаға һижрат еткеннен кейін де 18 ай бойы (бір риуаяттарда 16-17 ай делінген) мұсылмандар намаздарын Иерусалимдегі Байтүл-Мақдиске оқыды. Кейін һижри екінші жылдың ражәб айында аср намазы барысында Алла Тағала қыбланы Меккедегі Қағбаға өзгертуды бұйырды. Осы кезден бастап мұсылмандар намаздарын Қағбаға қарап оқи бастады.

Қыбланың өзгеру жылы мен айы мәселесінде ғалымдардың басым көпшілігі һижри екінші жылдың ражәб айын айтқан. Намаз мәселесінде де ғалымдардың басым көпшілігі аср намазын атаған. Бірақ ғалымдардың арасында қыбланың нақты ауысқан күні мәселесінде түрлі пікір бар. 

Пайғамбарымыздың (солләл-лаһу ғаләйһи уә салләм) заманында Бәни Сәлим мешіті деп аталған мешіт, қыбла ауысқаннан кейін «Мәсжидүл-Қибләтайн» (екі қыбла мешіті) деп аталып кеткен. Бұл мешіт Мадинаның солтүстік-батыс тарапында орналасқан.

Толығырақ ...

Пайғамбардың мешіті салынуы. Жауабы...

Өз-өзіңді шыңда!

Пайғамбарымыздың (солләл-лаһу ғаләйһи уә салләм) Мадинадағы мешіті қай жылы салынды? 

Жауап: Пайғамбарымыздың (солләл-лаһу ғаләйһи уә салләм) Мадинадағы мешіті һижри бірінші жылы салынды. Ол кезде Пайғамбарымыз (солләл-лаһу ғаләйһи уә салләм) Әбу Айюбтың (родиял-лаһу ғанһу) үйінде тұратын.

Толығырақ ...

Ғайбат пен өсек оразаны бұза ма? Жауабы...

Өз-өзіңді шыңда!

Рамазанның кезіндегі ғайбат пен өсек оразаны бұза ма? 

Жауап: бұл мәселеге қатысты ғалымдар түрлі пікір айтқан. Мәселен, мүминдердің анасы Айша (родиял-лаһу ғанһа): «Ғайбат оразаны бұзады»,-десе, Аузағи мен Саури бұл көзқарасты қолдаған. Дегенмен, жумһур ғалымдар, яғни ғалымдардың басым көпшілігі ғайбат пен өсек оразаны бұзбағанымен оразаның дәрежесі мен сауабын кемітеді деген.

Толығырақ ...

Он екі мүшенің оразасы. Жауабы...

Өз-өзіңді шыңда!

Көп адамдардың түсінігінде ораза ұғымы «таңатқаннан кешке дейін ішіп-жеуден тыйылумен» шектеледі. Ал ақиқатында асқазанның оразасымен қатар он екі мүшенің оразасы болады. Сол ораза қалай жүзеге асады?

Жауап: Имам Муслим (рохматуллаһи ғаләйһи) Әбу Һурайрадан (родиял-лаһу ғанһу) риуаят еткен хадисте Расулуллаһ (солләл-лаһу ғаләйһи уә салләм) көз, тіл, қол, аяқтың зинасы жайында айтқан.

Көздің зинасы – бір-біріне махрам болмаған еркек пен әйелдің бір-біріне шәһуетпен қарауы.

Тілдің зинасы – зина жайында айту.

Қолдың зинасы – зина мақсатында ұстау. 

Аяқтың зинасы – зина мақсатында қадам басу.

Толығырақ ...