Он екі мүшенің оразасы. Жауабы...

Өз-өзіңді шыңда!

Көп адамдардың түсінігінде ораза ұғымы «таңатқаннан кешке дейін ішіп-жеуден тыйылумен» шектеледі. Ал ақиқатында асқазанның оразасымен қатар он екі мүшенің оразасы болады. Сол ораза қалай жүзеге асады?

Жауап: Имам Муслим (рохматуллаһи ғаләйһи) Әбу Һурайрадан (родиял-лаһу ғанһу) риуаят еткен хадисте Расулуллаһ (солләл-лаһу ғаләйһи уә салләм) көз, тіл, қол, аяқтың зинасы жайында айтқан.

Көздің зинасы – бір-біріне махрам болмаған еркек пен әйелдің бір-біріне шәһуетпен қарауы.

Тілдің зинасы – зина жайында айту.

Қолдың зинасы – зина мақсатында ұстау. 

Аяқтың зинасы – зина мақсатында қадам басу.

Толығырақ ...

Пітір садақаның мәнісі. Жауабы...

Өз-өзіңді шыңда!

Оразада мұсылмандар пітір садақа береді. Биыл пітір садақаның көлемі – 300 теңге.

Сұрақ: пітір садақаны берудің мәнісі неде? Біз пітір садақаны не себепті береміз?

Жауап: пітір садақаны берудің мәнісі:

- оразадағы қателіктердің орнын толтырады;

- мұсылмандар арасындағы ауызбірлікті нығайтады;

- оразаның дәрежесін көтереді; 

- нәпсіні тазартады.

Толығырақ ...

Оразада кісенделеді... Жауабы...

Өз-өзіңді шыңда!

Хадистерде Рамазан айы кірісімен шайтандарға кісен салынатыны жайында айтылған. Сонда қандай шайтандар кісенделеді?

Жауап: Имам Бухари (рохматуллаһи ғаләйһи) Әбу Һурайрадан (родиял-лаһу ғанһу) риуаят еткен хадисте Расулуллаһ (солләл-лаһу ғаләйһи уә салләм) былай деген: «Рамазан айы кіргенде аспанның есіктері ашылады. Жаһаннамның есіктері жабылып, шайтандар кісенделеді».

Көп адам: «Егер Рамазан айында шайтандарға кісен салынса, онда неге оразаның кезінде күнә істеліп жатады?»,-деген сұрақ береді. Жауап: күнәнің пайда болуына шайтан септігін тигізу шарт емес. Себебі пенденің күнәға баруына жаман пейілі мен ниеті де жеткілікті.

Рамазан айында Хақ Тағаланың рахметі молайып, құлшылықтың көбеюіне байланысты шайтандар адамдарды азғырғанға барынша күш салу керек еді. Алайда Рамазан айында күнә азаятыны – ақиқат. Дегенмен қандай болғанда да күнә істеледі. Бұл жағдай хадисте айтылғанға күмән тудырмауы керек. Себебі хадисте «ерекше бүлікші шайтандар» кісенделеді делінген. Демек бұдан тыс шайтандардың азғыруы айтқанға тұрмайды.

Бір хадистерде «ерекше бүлікші шайтандар» «әмірге бойсұнбайтын» деп сипатталған. Қандай болғанда да бұл бас қатыратындай нәрсе емес. Себебі күнә шайтанның азғыруымен істеледі. Шайтанмен жыл бойы қоян-қолтық араласқанның нәтижесінде нәпсі күнә істегенге әдеттенеді. Нәтижеде адам біреуді ғайбаттауды күнә емес, әдет деп түсінеді. Осы себептен күнә істеп қалыптасып қалғандар Рамазанның уақытында да күнә істейді. Ал нәпсі – адамның ажырамас бөлігі. Мұның да әсерін ескерген жөн. 

Рамазан айында күнә істелудің тағы бір себебі бар. Расулуллаһ (солләл-лаһу ғаләйһи уә салләм): «Күнә істеген шақта адамның жүрегіне бір қара дақ түседі. Егер адам тәубесіне келсе, ол дақ өшіріледі. Болмаса дақ болып тұра береді. Басқа бір күнә істесе, тағы бір нүкте пайда болады. Осылай жүрек қарайып кеткенге дейін жалғаса береді. Нәтижеде мұндай жүрекке жақсылық дарымайды»,-деген. Мұндай жағдайда жүрек күнә істегенге бейім болады. Осы себептен көп адам күнәні ойланбай істейді. Бірақ басқа бір күнәға тап болса, одан жеркенеді. Мәселен арақ ішетін адамға доңыз етін ұсынса, ол одан жеркенуі мүмкін. Алайда арақ ішу де, доңыз етін жеу де ауыр күнә. Дәл осы тәрізді Рамазаннан тыс уақытта жүрек күнә істеу себебінен қараяды. Нәтижеде мұндай адам Рамазан айында күнә істеуі үшін шайтанның да керегі болмай қалады. Демек, егер хадисте барлық шайтанның кісенделуі жайында айтылса, бұл айтылған Рамазан айында күнә істелу мәселесіне қайшы емес. Ал егер хадисте «ерекше бүлікші» шайтандар жайында айтылған болса, бұл жағдайда хадистің растығы мүлдем күмән тудырмайды.

Толығырақ ...

Оразаның үш бөлігі. Жауабы...

Өз-өзіңді шыңда!

Хадисте рамазанның үш бөлігі жайында айтылған. Олар қалай аталады?

Жауап: Имам Ибн Хузайма және Имам Әл-Байһақи Салманнан (родиял-лаһу ғанһу) риуаят еткен хадисте Расулуллаһ (солләл-лаһу ғаләйһи уә салләм) былай деген:

وَهُوَ شَهْرٌ أَوَّلُهُ رَحْمَةٌ وَأَوْسَطُهُ مَغْفِرَةٌ وَآخِرُهُ عِتْقٌ مِنَ النَّارِ

«Бұл айдың бірінші бөлігі – Хақ Тағаланың рахметі, екінші бөлігі – кешірімі, үшінші бөлігі – тозақтан азат болу».

Хақ Тағаланың рахметі – яғни, Рамазанның бірінші бөлігінде Аллаһ Тағаланың нығметтері молая түседі. Хақ Тағаланың бұл рахметі барша мұсылманға нәсіп болады. Ал ол үшін шүкіршілік еткен пенделер үшін рахмет молая түседі. Бұл мәселеге қатысты Аллаһ Тағала: «Егер шүкіршілік етсеңдер, бергеннің үстіне бере түсемін»,-деген. («Ибраһим» сүресі, 7 аят)

екінші бөлігі – кешірімі – Рамазанның бір бөлігі өткеннен кейін оның сыйы мен құрметі кешірімнен басталады. Ал оразаның үшінші бөлігі тозақ отынан азат ету болып табылады. 

тозақтан азат болу – көп хадисте Рамазанның соңындағы тозақ отынан азат етілудің сүйіншісі жайында айтылған. Жоғарыда айтылғаннан Рамазан үш бөлімнен тұратыны анықталған болатын. Қаламгердің ойынша бұл үш бөлім рахмет, кешірім және тозақ отынан азат етілу болып бөлінуі адамдар үш топқа бөлінуіне байланысты. Бірінші топқа күнәсі болмаған адамдар жатады. Бұларға Рамазанның бірінші күнінен бастап рахмет пен нығметтің нөсері нәсіп болады. Екінші топқа біршама күнәсі болғандар жатады. Оразаның бірнеше күнінен кейін, соның сыйы ретінде оларға оразаның берекеті мен күнәлардың кешірімі нәсіп болады. Үшінші топқа күнәлары көп болғандар жатады. Бұлар оразаның басым бөлігі өткеннен кейін тозақ отынан азат етіледі. Рамазанның бірінші күнінен Хақ Тағаланың рахметіне қол жеткізіп, күнәлары кешірілгендер мол игілікке ие болады.

Толығырақ ...

Оразадағы ерлі-зайыптылардың қатынасы. Жауабы...

Өз-өзіңді шыңда!

Оразаның түнінде, яғни күн батып ауызды ашқаннан кейін ерлі-зайыптылардың қосылуына бола ма?

Жауап: Рамазан айында күн батып ауызды ашқаннан кейін ерлі-зайыптылардың қосылуына болады.

Әуеліде Рамазан оразасы парыз болғанда ауыз ашқаннан кейін түннің бір мезгілінде ұйықтаған жағдайда ерлі-зайыптылардың қосылуына және астануына, яғни сәресі ішуіне тыйым салынған болатын. Бұл жағдай мұсылмандарға біршама ауыр соқты. Сонда Алла Тағала оларға жеңілдік етіп мына аятты түсірген болатын:

أُحِلَّ لَكُمْ لَيْلَةَ الصِّيَامِ الرَّفَثُ إِلَى نِسَائِكُمْ هُنَّ لِبَاسٌ لَكُمْ وَأَنْتُمْ لِبَاسٌ لَهُنَّ عَلِمَ اللَّهُ أَنَّكُمْ كُنْتُمْ تَخْتَانُونَ أَنْفُسَكُمْ فَتَابَ عَلَيْكُمْ وَعَفَا عَنْكُمْ فَالآنَ بَاشِرُوهُنَّ وَابْتَغُوا مَا كَتَبَ اللَّهُ لَكُمْ وَكُلُوا وَاشْرَبُوا حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَكُمُ الْخَيْطُ الأَبْيَضُ مِنَ الْخَيْطِ الأَسْوَدِ مِنَ الْفَجْرِ ثُمَّ أَتِمُّوا الصِّيَامَ إِلَى اللَّيْلِ 

«Сендерге оразаның кешінде әйелдеріңе жақындасу халал етілді. Өйткені бір-біріңді қорғауда олар сендерге киім, сендер де оларға киім іспеттісіңдер. Алла өздеріңе зиян қылатындықтарыңды біледі. Сондықтан тәубелеріңді қабыл етіп сендерді кешірді. Енді бұдан былай оларға жақындасыңдар. Алланың өздеріңе жазғанын талап етіңдер және таңнан, қара жіптен ақ жіп (қараңғылықтан сәуле) айрылғанға дейін ішіңдер, жеңдер де соңсоң оразаны кешке дейін толық орындаңдар». («Бақара», 187 аят. Сағди және Қуртуби тафсирлері)

Толығырақ ...

Оразада түкірік жұтса бола ма? Жауабы...

Өз-өзіңді шыңда!

Ораза ұстаған адам түкірік жұтса бола ма? 

Жауап: Ораза ұстаған адам түкірік жұтса болады. Бұл оразаны бұзбайды. Мұның мәнісі: оразаны денеге сырттан кірген, мысалы су, нан сияқты нәрсе бұзады. Оған қоса түкірік – табиғи сұйықтық.

Толығырақ ...