Мұсылмандардың Қыбласы өгеруі. Жауабы...

Өз-өзіңді шыңда!

Бастапқы да Мадинада мұсылмандардың қыбласы Иерусалимдегі Әл-Ақса мешіті болғаны мәлім. Кейін қыбла Меккедегі Қағбаға өзгертілді.

Сұрақ: мұсылмандардың қыбласы Әл-Ақсадан Қағбаға қай кезде өзгертілді?

Жауап: мұсылмандардың бірінші Қыбласы Иерусалимдегі Әл-Ақса мешіті болды.

Әуеліде намазда Иерусалимдегі Әл-Ақса мешітіне жүзді қарату – намаздың шарты болды. Алайда, Пайғамбарымыз (солләл-лаһу ғаләйһи уә салләм) қыбла Қағба болуын қалады. Дегенмен, Алла Тағаланың әмірі болғаннан соң намазын Иерусалимдегі Байтүл-Мақдиске қарап оқитын. Осыған қатысты Барра ибн Ғазиб (родиял-лаһу ғанһу):

وكان يُحب أنْ يوجّه إلى الكعبة

«Расулуллаһ (солләл-лаһу ғаләйһи уә салләм) намазды Қағбаға қарап оқуды қалайтын»,-деген.

Мекке дәуірінде осылай болды. Кейін Меккеден Мадинаға һижрат еткеннен кейін де 18 ай бойы (бір риуаяттарда 16-17 ай делінген) мұсылмандар намаздарын Иерусалимдегі Байтүл-Мақдиске оқыды. Кейін һижри екінші жылдың ражәб айында аср намазы барысында Алла Тағала қыбланы Меккедегі Қағбаға өзгертуды бұйырды. Осы кезден бастап мұсылмандар намаздарын Қағбаға қарап оқи бастады.

Қыбланың өзгеру жылы мен айы мәселесінде ғалымдардың басым көпшілігі һижри екінші жылдың ражәб айын айтқан. Намаз мәселесінде де ғалымдардың басым көпшілігі аср намазын атаған. Бірақ ғалымдардың арасында қыбланың нақты ауысқан күні мәселесінде түрлі пікір бар. 

Пайғамбарымыздың (солләл-лаһу ғаләйһи уә салләм) заманында Бәни Сәлим мешіті деп аталған мешіт, қыбла ауысқаннан кейін «Мәсжидүл-Қибләтайн» (екі қыбла мешіті) деп аталып кеткен. Бұл мешіт Мадинаның солтүстік-батыс тарапында орналасқан.

Толығырақ ...

Пайғамбардың мешіті салынуы. Жауабы...

Өз-өзіңді шыңда!

Пайғамбарымыздың (солләл-лаһу ғаләйһи уә салләм) Мадинадағы мешіті қай жылы салынды? 

Жауап: Пайғамбарымыздың (солләл-лаһу ғаләйһи уә салләм) Мадинадағы мешіті һижри бірінші жылы салынды. Ол кезде Пайғамбарымыз (солләл-лаһу ғаләйһи уә салләм) Әбу Айюбтың (родиял-лаһу ғанһу) үйінде тұратын.

Толығырақ ...

Ғайбат пен өсек оразаны бұза ма? Жауабы...

Өз-өзіңді шыңда!

Рамазанның кезіндегі ғайбат пен өсек оразаны бұза ма? 

Жауап: бұл мәселеге қатысты ғалымдар түрлі пікір айтқан. Мәселен, мүминдердің анасы Айша (родиял-лаһу ғанһа): «Ғайбат оразаны бұзады»,-десе, Аузағи мен Саури бұл көзқарасты қолдаған. Дегенмен, жумһур ғалымдар, яғни ғалымдардың басым көпшілігі ғайбат пен өсек оразаны бұзбағанымен оразаның дәрежесі мен сауабын кемітеді деген.

Толығырақ ...

Он екі мүшенің оразасы. Жауабы...

Өз-өзіңді шыңда!

Көп адамдардың түсінігінде ораза ұғымы «таңатқаннан кешке дейін ішіп-жеуден тыйылумен» шектеледі. Ал ақиқатында асқазанның оразасымен қатар он екі мүшенің оразасы болады. Сол ораза қалай жүзеге асады?

Жауап: Имам Муслим (рохматуллаһи ғаләйһи) Әбу Һурайрадан (родиял-лаһу ғанһу) риуаят еткен хадисте Расулуллаһ (солләл-лаһу ғаләйһи уә салләм) көз, тіл, қол, аяқтың зинасы жайында айтқан.

Көздің зинасы – бір-біріне махрам болмаған еркек пен әйелдің бір-біріне шәһуетпен қарауы.

Тілдің зинасы – зина жайында айту.

Қолдың зинасы – зина мақсатында ұстау. 

Аяқтың зинасы – зина мақсатында қадам басу.

Толығырақ ...

Пітір садақаның мәнісі. Жауабы...

Өз-өзіңді шыңда!

Оразада мұсылмандар пітір садақа береді. Биыл пітір садақаның көлемі – 300 теңге.

Сұрақ: пітір садақаны берудің мәнісі неде? Біз пітір садақаны не себепті береміз?

Жауап: пітір садақаны берудің мәнісі:

- оразадағы қателіктердің орнын толтырады;

- мұсылмандар арасындағы ауызбірлікті нығайтады;

- оразаның дәрежесін көтереді; 

- нәпсіні тазартады.

Толығырақ ...

Оразада кісенделеді... Жауабы...

Өз-өзіңді шыңда!

Хадистерде Рамазан айы кірісімен шайтандарға кісен салынатыны жайында айтылған. Сонда қандай шайтандар кісенделеді?

Жауап: Имам Бухари (рохматуллаһи ғаләйһи) Әбу Һурайрадан (родиял-лаһу ғанһу) риуаят еткен хадисте Расулуллаһ (солләл-лаһу ғаләйһи уә салләм) былай деген: «Рамазан айы кіргенде аспанның есіктері ашылады. Жаһаннамның есіктері жабылып, шайтандар кісенделеді».

Көп адам: «Егер Рамазан айында шайтандарға кісен салынса, онда неге оразаның кезінде күнә істеліп жатады?»,-деген сұрақ береді. Жауап: күнәнің пайда болуына шайтан септігін тигізу шарт емес. Себебі пенденің күнәға баруына жаман пейілі мен ниеті де жеткілікті.

Рамазан айында Хақ Тағаланың рахметі молайып, құлшылықтың көбеюіне байланысты шайтандар адамдарды азғырғанға барынша күш салу керек еді. Алайда Рамазан айында күнә азаятыны – ақиқат. Дегенмен қандай болғанда да күнә істеледі. Бұл жағдай хадисте айтылғанға күмән тудырмауы керек. Себебі хадисте «ерекше бүлікші шайтандар» кісенделеді делінген. Демек бұдан тыс шайтандардың азғыруы айтқанға тұрмайды.

Бір хадистерде «ерекше бүлікші шайтандар» «әмірге бойсұнбайтын» деп сипатталған. Қандай болғанда да бұл бас қатыратындай нәрсе емес. Себебі күнә шайтанның азғыруымен істеледі. Шайтанмен жыл бойы қоян-қолтық араласқанның нәтижесінде нәпсі күнә істегенге әдеттенеді. Нәтижеде адам біреуді ғайбаттауды күнә емес, әдет деп түсінеді. Осы себептен күнә істеп қалыптасып қалғандар Рамазанның уақытында да күнә істейді. Ал нәпсі – адамның ажырамас бөлігі. Мұның да әсерін ескерген жөн. 

Рамазан айында күнә істелудің тағы бір себебі бар. Расулуллаһ (солләл-лаһу ғаләйһи уә салләм): «Күнә істеген шақта адамның жүрегіне бір қара дақ түседі. Егер адам тәубесіне келсе, ол дақ өшіріледі. Болмаса дақ болып тұра береді. Басқа бір күнә істесе, тағы бір нүкте пайда болады. Осылай жүрек қарайып кеткенге дейін жалғаса береді. Нәтижеде мұндай жүрекке жақсылық дарымайды»,-деген. Мұндай жағдайда жүрек күнә істегенге бейім болады. Осы себептен көп адам күнәні ойланбай істейді. Бірақ басқа бір күнәға тап болса, одан жеркенеді. Мәселен арақ ішетін адамға доңыз етін ұсынса, ол одан жеркенуі мүмкін. Алайда арақ ішу де, доңыз етін жеу де ауыр күнә. Дәл осы тәрізді Рамазаннан тыс уақытта жүрек күнә істеу себебінен қараяды. Нәтижеде мұндай адам Рамазан айында күнә істеуі үшін шайтанның да керегі болмай қалады. Демек, егер хадисте барлық шайтанның кісенделуі жайында айтылса, бұл айтылған Рамазан айында күнә істелу мәселесіне қайшы емес. Ал егер хадисте «ерекше бүлікші» шайтандар жайында айтылған болса, бұл жағдайда хадистің растығы мүлдем күмән тудырмайды.

Толығырақ ...