Сүннет көзді емдейді!

Сүннет берекеті көзге пайдалы.

Имам Табарони (рохматуллаһи ғаләйһи) Ибн Аббастан (родиял-лаһу ғанһу) риуаят еткен хадисте Пайғамбарымыз (солләл-лаһу ғаләйһи уә салләм) былай деген:

إذا قام أحدكم في الصلاة فلا يغمض عينيه

«Қайсы бірің намазда тұрсаңдар, көздеріңді жұмбаңдар!»

Ғалымдар бірауыздан намазды көзді үзірсіз жұмып оқуды мәкрүһ деген. Бұның мәнісі:

- намаз оқыған адам намазда ұйықтағандай болмау керек.

- яһудилердің құлшылығында көз жұмып мінәжат ететін әдеті болған. Оларға ұқсамау үшін намазды үзірсіз көз жұмып оқымаған абзал.

Дегенмен, зиянды нәрсе түсуден сақтанып көзді жұмса болады. Сонымен қатар кейбір ғалымдар ой бөлінбеу үшін намазды көзді жұмып оқыса болады деген ой айтса, кейбір ғалымдар намазды көзді жұмып оқуды бір мәселе ретінде көрмеген. Яғни, кім қалай оқысада, өз еркі. Намазды көзді жұмып, не болмаса ашып оқудың парқы жоқ. Сондай-ақ кейбір ғалымдар, мысалы Мужәһид пен Қатада намазды көзді жұмып оқуды мәкрүһ деген. Анығы Алла Тағалаға мәлім!

Дегенмен, намаз барысында қиямда (тік тұрғанда) көз сәжде орнына қарап тұру – сүннет. Сондықтан енді намаздың көзге әсері жайында айтсақ! Қазіргі күні интернеттен көз гимнастикасына қатысты түрлі мәлімет тапса болады. Байқап қарасаңыз, сол гимнастиканың негізгі қағидаттың бірі – бір нүктеге алыс-жақыннан қару, жарық пен қараңғыны кезектестіру. Дәл осы тәсіл намазға тән. Мәселен, намазда қиямда тұрған адам сәждеде басты қоятын жерге қарап тұрады. Рукуғте көз жерге қарап тұрады, яғни алыс болған жер (еден, жайнамаз) біршама жақындатылады. Сонан соң қайта қиямға тұрғанда ол орын алыстатылады. Сонан соң бас сәждеге қойылғанда жер тым жақын болады әрі көз жерге жақын болу себебінен жарық бәсеңдетіледі. Кейін бас сәждеден көтерілгенде жарық ұлғайып, жер алыстатылады. Қарар болсақ, екі рәкәғат намазды оқу барысында әрекеттің осы топтамасы екі қайтара қайталанады. Ал мұсылман күнделікті бес уақыт парыз намазымен қатар нәпіл намаздарын оқитынын ескерсек, намаз көз үшін тым пайдалы деуге әбден болады!

Бүгінгі мынау жаһандану заманында баршамыз «тренинг, медитация» деген сөзден хабарсыз емеспіз. Тренинг пен медитацияның негізгі мақсаты – ойды шоғырландыру, зейін қою. Ғалымдар мұндай жаттығулардың адамның психикасы мен нерв жүйесіне оң ықпал ететіні жайында айтады. Ал намазға зейін қою, қиям, рукуғ, сәждеде көзді жүгіртпестен бір орынға қарап тұру медитация мен тренинг болмағанда не болды?! Бірақ намаздың әдеттегі тренинг пен медитациядан ерекшелігі – тән мен қатар жанның тынығуы, пенденің Хақ Тағаламен байланыс орнатуы және сауап алыу.

Хақ Тағала баршамызға дініміздің берекетін нәсіп етсін! Әмин!

Толығырақ ...

Анам солай үйретті...

Бірінші сынып мұғалімі сурет сабағында шәкірттеріне көктемді салуды тапсырады. Сабақ соңында тапсырманы тексеру барысында шәкірттің бірі Құранды салғанын байқайды. Мұғалім оның бұл ісінен таңданып: «Сендер көктемді салу керек едіңдер. Ал сен болсаң Құранды салыпсың»,-дегенде шәкірт байсалдылықпен: «Құран – жүрегімнің шуағы. Анам мені осылай үйреткен»,-деп жауап береді.

Арабтарда «القرآن ربيع قلبي» деген сөз бар. Сөзбе-сөз аудармасы: Құран – жүрегімнің көктемі. Ал көктем дегеніміз қыстың ызғарынан кейінгі күннің жылуы, шуағы. Сондықтан бұл жерде осы сөздің мағнауи аудармасын келтіріп, әңгіменің мағынасын жеткізе алдық деп ойлаймыз.

Толығырақ ...

Ананың тұлғалығы

Бірінші сынып мұғалімі шәкірттеріне: «Бүгін әрбірің үлкен болған кезде кім болатындарыңды айтып бересіңдер»,-дейді. Сонда шәкірттің бірі: «Мен ұшқыш боламын»,-десе, екіншісі: «Мен инженер боламын»,-үшіншісі: «Мен дәрігер боламын»,-дейді. Осылайша шәкірттің бәрі өз арманын айтып өтеді. Соңында бір шәкірт: «Мен өскенде сахаба болғым келеді»,-дейді. Мұны естіген шәкірттің бәрі оның бұл сөзіне күледі. Тек мұғалім ойланып қалады...

Бірінші сыныптың шәкірті не деді? Оның арманы жасына сай ма? Оның сөзіне таңданған мұғалім: «Не үшін сен сахаба болуды қалайсың?»,-деп сұрайды.

- Күніге түнде ұйқыға жатарда анашым маған сахабалар жайында айтып береді. Оларды Алла Тағала жақсы көреді екен. Сондықтан мен де үлкейгенде сахаба боламын.

Мұғалім ойланып қалады. Оның түсінгені – бала сахабалар сияқты болуын қалағаны анасының текітілігі, тұлғалығы, имандылығы мен тақуалығынан.

Толығырақ ...

Бекітілген сүннетті оқымағанның нәтижесі!

Күнделікті бес уақыт намаздың барысында бекітілген 12 рәкәғат сүннет намазы бар. Ол: таң намазының 2 рәкәғат сүннеті, бесін намазының 6 рәкәғат сүннеті, шам намазының 2 рәкәғат сүннеті және құбтан намазының 2 рәкәғат сүннеті.

Бекітілген сүннет амалдың үкімі: істеген сауапқа және Ақыретте Пайғамбарымыздың (солләл-лаһу ғаләйһи уә салләм) шапағатына лайық болады. Бекітілген сүннеті істемеген адам айыпқа лайық.

Өкінішке орай кейде бес уақыт намаздың осы 12 рәкәғат бекітілген сүннетіне немқұрайлы қарап, жалқауланып оқымайтын кездеріміз болады. Ол ол ма? Бекітілген сүннет намаздарын мүлдем оқымайтындар да болады. Әрине, сүннет намаздарын оқу-оқымау әркімнің жеке ісі. Дегенмен бір жыл бойы 12 рәкәғат бекітілген сүннет намазын оқымаған адам не жоғалтады? Соған бір назар аударайық!

Алдымен күнделікті 12 рәкәғат сүннет намазын 365 күнге көбейтеміз: 12 х 365 = 4380. Әр рәкәғатта 2 сәжде орындалады. Енді осы 2 сәждені 4380 рәкәғатқа көбейтеміз: 2 х 4380 = 8760.

8760! Бұл ненің көрсеткіші? Қалай ойлайсыздар? Пайғамбарымыз (солләл-лаһу ғаләйһи уә салләм) айтқандай әр сәжде пенденің дәрежесін бір сатыға көтереді. Демек бұл – жыл бойы бекітілген сүннет намаздарын оқымаған пенденің Ақыреттегі дәрежесі 8760 сатыға көтерілмейді деген сөз.

Бекітілген сүннет намазын оқымаған пенденің жыл бойы жоғалтары осы болса, өмір бойы оқымағанның нәтижесі қандай болмақ?!

Толығырақ ...

Солар сияқты болыңдар!

Ибн Ғайина (рохматуллаһи ғаләйһи) айтады: «Әкім сөйлесіп тұрған бір топ адамның жанын өтіп бара жатып оларға: «Алла Тағала сөздерін естіп, періштелер оны жазып тұрғанын білген адамдардың сөзін айтыңдар!»,-деп насихат айтты». (حلية الأولياء)

Бұл жерде үш мәселе бар:

1. Әкім (басшы) қоластындағылардың қамын ойлауы. Осы себептен ол адамдарға жақсы сөз айтуын насихат етті.

2. Алла Тағала естіп, періштелер жазатын сөз – Ақыретте сауап болатын жақсы сөз. Осы сөзді айтқан әкім – Ақыретін ойлаған иманды әкім.

3. ...адамдардың сөзін айтыңдар. Бұл сөздің ұғымы: барлығыңды Хақ Тағала бақылап тұр. Сондықтан Ақыретте қасіретке айналатын өсек, ғайбат т.с.с. сөз айтпаңдар!

Жаратушы Ие елімізге Ақыретін ойлаған осындай иманы басшыларды нәсіп еткей! Әмин!

Толығырақ ...

«Әнбия» сүресі 37-ші аятының тафсиры

Алла Тағала айтады:

خُلِقَ الْإِنسَانُ مِنْ عَجَلٍ

«Адам баласы асыққыш болып жаратылған».

Алла Тағаланың бұл сөзін «Рум» сүресінің 54-ші аятында айтылғанмен салыстырса болады. Хақ Тағала айтады:

اللَّهُ الَّذِي خَلَقَكُمْ مِنْ ضَعْفٍ

«Сендерді әлсіз етіп жаратқан Алла Тағала».

Негізі, бұл аяттардағы «مِنْ عَجَلٍ» және «مِنْ ضَعْفٍ» сөздері түпнегізінде «асығыстықтан» және «әлсіздіктен» деген мағынаны білдіреді. Бірақ ұғымы: «асыққыш» және «әлсіз». Мұның мәнісіне қатысты имам Әз-Зәжжәж былай деген: «Әдетте арабтар адамның бойындағы басым қасиетіне қарап «бұл осыдан жаратылған» дейді». Мәселен, ойынды жақсы көргенді «сен ойыннан жаратылғасың», қалжыңқой адамды «сен қалжыңнан жаратылғасың» дегеніндей. Осылайша арабтар адам бойындағы басым сипаттамасына нұсқайды.

Ал енді «Адам баласы асыққыш болып жаратылған» аяттың тафсиріне келер болсақ, имам Байдауи (рохматуллаһи ғаләйһи) айтады: «Адам баласы өзі қалаған нәрсесінің бәріне тез арада қол жеткізуге тырысады әрі оның соңы не болатынын ойламайды. Сонымен қатар бұл сөз Адамға (ғаләйһис-саләм) қатысты деген де сөз бар. Өйткені ол бойына басынан төмен қарай енген рухы (жаны) кіндігіне жеткен уақытта қозғалуға әрекет етті де сол сәтте-ақ құлап түсті». (Тафсир Байдауи)

Салман Фариси мен Абдуллаһ ибн Аббас (родиял-лаһу ғанһума) айтады: «Бұл аятта Адам (ғаләйһис-саләм) жайында айтылған. Ол рухы екі аяғына жетпестен-ақ тұруға тырысты. Оның жаны бойына басынан ене бастады. Сонда рухы миіна жеткен сәтте Адам (ғаләйһис-саләм) түшкіріп: «Әл-хамду лилләһ»,-деді. Хақ Тағала оған: «Уа, Адам! Раббың сені жарылқасын!»,-деп жауап берді. Рухы көзге жеткенде Адам (ғаләйһис-саләм) екі көзін ашты. Сонан соң жаны денесіне тарай бастағанда Адам (ғаләйһис-саләм) оған қарап таңдана бастады. Адам (ғаләйһис-саләм) тұруды рухы аяғына жетуден бұрын ұғынды. Алайда, жаны аяғына жетпей себебінен өзінше тұруға дәрмесіз болды. Сол сәтте ол: «Уа, Раббым! Түн болмай тұрып жанымды бүкіл денеме ендір»,-деді». (Тафсир Ибн Кәсир)

Толығырақ ...