Анам солай үйретті...

Бірінші сынып мұғалімі сурет сабағында шәкірттеріне көктемді салуды тапсырады. Сабақ соңында тапсырманы тексеру барысында шәкірттің бірі Құранды салғанын байқайды. Мұғалім оның бұл ісінен таңданып: «Сендер көктемді салу керек едіңдер. Ал сен болсаң Құранды салыпсың»,-дегенде шәкірт байсалдылықпен: «Құран – жүрегімнің шуағы. Анам мені осылай үйреткен»,-деп жауап береді.

Арабтарда «القرآن ربيع قلبي» деген сөз бар. Сөзбе-сөз аудармасы: Құран – жүрегімнің көктемі. Ал көктем дегеніміз қыстың ызғарынан кейінгі күннің жылуы, шуағы. Сондықтан бұл жерде осы сөздің мағнауи аудармасын келтіріп, әңгіменің мағынасын жеткізе алдық деп ойлаймыз.

Толығырақ ...

Ананың тұлғалығы

Бірінші сынып мұғалімі шәкірттеріне: «Бүгін әрбірің үлкен болған кезде кім болатындарыңды айтып бересіңдер»,-дейді. Сонда шәкірттің бірі: «Мен ұшқыш боламын»,-десе, екіншісі: «Мен инженер боламын»,-үшіншісі: «Мен дәрігер боламын»,-дейді. Осылайша шәкірттің бәрі өз арманын айтып өтеді. Соңында бір шәкірт: «Мен өскенде сахаба болғым келеді»,-дейді. Мұны естіген шәкірттің бәрі оның бұл сөзіне күледі. Тек мұғалім ойланып қалады...

Бірінші сыныптың шәкірті не деді? Оның арманы жасына сай ма? Оның сөзіне таңданған мұғалім: «Не үшін сен сахаба болуды қалайсың?»,-деп сұрайды.

- Күніге түнде ұйқыға жатарда анашым маған сахабалар жайында айтып береді. Оларды Алла Тағала жақсы көреді екен. Сондықтан мен де үлкейгенде сахаба боламын.

Мұғалім ойланып қалады. Оның түсінгені – бала сахабалар сияқты болуын қалағаны анасының текітілігі, тұлғалығы, имандылығы мен тақуалығынан.

Толығырақ ...

Бекітілген сүннетті оқымағанның нәтижесі!

Күнделікті бес уақыт намаздың барысында бекітілген 12 рәкәғат сүннет намазы бар. Ол: таң намазының 2 рәкәғат сүннеті, бесін намазының 6 рәкәғат сүннеті, шам намазының 2 рәкәғат сүннеті және құбтан намазының 2 рәкәғат сүннеті.

Бекітілген сүннет амалдың үкімі: істеген сауапқа және Ақыретте Пайғамбарымыздың (солләл-лаһу ғаләйһи уә салләм) шапағатына лайық болады. Бекітілген сүннеті істемеген адам айыпқа лайық.

Өкінішке орай кейде бес уақыт намаздың осы 12 рәкәғат бекітілген сүннетіне немқұрайлы қарап, жалқауланып оқымайтын кездеріміз болады. Ол ол ма? Бекітілген сүннет намаздарын мүлдем оқымайтындар да болады. Әрине, сүннет намаздарын оқу-оқымау әркімнің жеке ісі. Дегенмен бір жыл бойы 12 рәкәғат бекітілген сүннет намазын оқымаған адам не жоғалтады? Соған бір назар аударайық!

Алдымен күнделікті 12 рәкәғат сүннет намазын 365 күнге көбейтеміз: 12 х 365 = 4380. Әр рәкәғатта 2 сәжде орындалады. Енді осы 2 сәждені 4380 рәкәғатқа көбейтеміз: 2 х 4380 = 8760.

8760! Бұл ненің көрсеткіші? Қалай ойлайсыздар? Пайғамбарымыз (солләл-лаһу ғаләйһи уә салләм) айтқандай әр сәжде пенденің дәрежесін бір сатыға көтереді. Демек бұл – жыл бойы бекітілген сүннет намаздарын оқымаған пенденің Ақыреттегі дәрежесі 8760 сатыға көтерілмейді деген сөз.

Бекітілген сүннет намазын оқымаған пенденің жыл бойы жоғалтары осы болса, өмір бойы оқымағанның нәтижесі қандай болмақ?!

Толығырақ ...

Солар сияқты болыңдар!

Ибн Ғайина (рохматуллаһи ғаләйһи) айтады: «Әкім сөйлесіп тұрған бір топ адамның жанын өтіп бара жатып оларға: «Алла Тағала сөздерін естіп, періштелер оны жазып тұрғанын білген адамдардың сөзін айтыңдар!»,-деп насихат айтты». (حلية الأولياء)

Бұл жерде үш мәселе бар:

1. Әкім (басшы) қоластындағылардың қамын ойлауы. Осы себептен ол адамдарға жақсы сөз айтуын насихат етті.

2. Алла Тағала естіп, періштелер жазатын сөз – Ақыретте сауап болатын жақсы сөз. Осы сөзді айтқан әкім – Ақыретін ойлаған иманды әкім.

3. ...адамдардың сөзін айтыңдар. Бұл сөздің ұғымы: барлығыңды Хақ Тағала бақылап тұр. Сондықтан Ақыретте қасіретке айналатын өсек, ғайбат т.с.с. сөз айтпаңдар!

Жаратушы Ие елімізге Ақыретін ойлаған осындай иманы басшыларды нәсіп еткей! Әмин!

Толығырақ ...

«Әнбия» сүресі 37-ші аятының тафсиры

Алла Тағала айтады:

خُلِقَ الْإِنسَانُ مِنْ عَجَلٍ

«Адам баласы асыққыш болып жаратылған».

Алла Тағаланың бұл сөзін «Рум» сүресінің 54-ші аятында айтылғанмен салыстырса болады. Хақ Тағала айтады:

اللَّهُ الَّذِي خَلَقَكُمْ مِنْ ضَعْفٍ

«Сендерді әлсіз етіп жаратқан Алла Тағала».

Негізі, бұл аяттардағы «مِنْ عَجَلٍ» және «مِنْ ضَعْفٍ» сөздері түпнегізінде «асығыстықтан» және «әлсіздіктен» деген мағынаны білдіреді. Бірақ ұғымы: «асыққыш» және «әлсіз». Мұның мәнісіне қатысты имам Әз-Зәжжәж былай деген: «Әдетте арабтар адамның бойындағы басым қасиетіне қарап «бұл осыдан жаратылған» дейді». Мәселен, ойынды жақсы көргенді «сен ойыннан жаратылғасың», қалжыңқой адамды «сен қалжыңнан жаратылғасың» дегеніндей. Осылайша арабтар адам бойындағы басым сипаттамасына нұсқайды.

Ал енді «Адам баласы асыққыш болып жаратылған» аяттың тафсиріне келер болсақ, имам Байдауи (рохматуллаһи ғаләйһи) айтады: «Адам баласы өзі қалаған нәрсесінің бәріне тез арада қол жеткізуге тырысады әрі оның соңы не болатынын ойламайды. Сонымен қатар бұл сөз Адамға (ғаләйһис-саләм) қатысты деген де сөз бар. Өйткені ол бойына басынан төмен қарай енген рухы (жаны) кіндігіне жеткен уақытта қозғалуға әрекет етті де сол сәтте-ақ құлап түсті». (Тафсир Байдауи)

Салман Фариси мен Абдуллаһ ибн Аббас (родиял-лаһу ғанһума) айтады: «Бұл аятта Адам (ғаләйһис-саләм) жайында айтылған. Ол рухы екі аяғына жетпестен-ақ тұруға тырысты. Оның жаны бойына басынан ене бастады. Сонда рухы миіна жеткен сәтте Адам (ғаләйһис-саләм) түшкіріп: «Әл-хамду лилләһ»,-деді. Хақ Тағала оған: «Уа, Адам! Раббың сені жарылқасын!»,-деп жауап берді. Рухы көзге жеткенде Адам (ғаләйһис-саләм) екі көзін ашты. Сонан соң жаны денесіне тарай бастағанда Адам (ғаләйһис-саләм) оған қарап таңдана бастады. Адам (ғаләйһис-саләм) тұруды рухы аяғына жетуден бұрын ұғынды. Алайда, жаны аяғына жетпей себебінен өзінше тұруға дәрмесіз болды. Сол сәтте ол: «Уа, Раббым! Түн болмай тұрып жанымды бүкіл денеме ендір»,-деді». (Тафсир Ибн Кәсир)

Толығырақ ...

Ұлттық оқиғаларды біле жүрейік!

Көбіміз көрмеген не ұмытып бара жатқан ұлттық атаулар мен тұрмыстық оқиғаларды біле жүрейік: Көшпелі, жартылай көшпелі мал шаруашылығымен айналысатын көптеген өңірлердегі малшылар алғашқы қардың ызғарымен күзектен көшіп қыстаулыққа беттеді. Шөбі шүйгін жайлаудың малы қоңлы, қойы семіз, қошқары өз міндетін бұлжытпай орындауға сақадай-сай...

Алайда, малшылар саулықтардың беймезгіл сәтте «арамза» төлдеуіне жол бермеу үшін еркек қозыны ерте көктемде пішіп, ең мықты қошқарды күйітті шағынан тиып күйек тағады. Бүгін соңғы күнін өткізіп жатқан «қыркүйек» сөзі - «қырда күйек алынатын кез» болмасына кім кепіл?

Кей өңірде қыркүйектің соңына немесе қазан айының басына күйек алынып, қошқарға еркіндік беріледі. Осы сәтте келер көктемгі төлдің көп болуын тілеп жасадатын ырымдар мен ұстанымдар да бар. Қысқасы, бұл әр қазақтың біле жүруіне тиісті қарапайым ақпар.

Дегенмен, өткен ғасырдың соңғы ширегінен бастап шығыстағы көршіміз адамдардың да перзентті болуын тежеп, шектеу саясатын жолға қойды, өйтпеске амал жоқ, жер өспейді, адам өседі. Шығыс еріктен тыс жағдайда ұрпақ көбейтуді тежеп жатқанда, батыс өз еркімен балалы болудан бас тартатындардың артуымен ерекшеленді. Ал осы ғасырдың басынан бастап шығыс көршіміз халық санын ғана емес, мал басын да көбейтпей, шекті деңгейде ұстау талабын қойып, арнайы саясат түзіп атқарып отыр. Себебі, көп мал өсіруге жер жетпейді. Демек, күйек тағылған «тәртіпті» қошқар жыл сайын азая түспек. Қысқасы, жер шарында ерікті азаю мен еріктен тыс көбею жүріп жатыр. Тағы бір қызығы, кең байтақ Қазақияда мал өсіруге ниеттілер анау айтқандай көп емес болса да, шекараның арғы бетінде өсірем дейтіндерге жер мен рұқсат және мүмкіндік жоқ. Қарама-қайшылыққа толы дөңгеленген дүние деген осы шығар...

Жарқын Сәленұлы

Толығырақ ...