Хулагудың мұсылман ғалыммен кездесуі

Тарихта залымдығымен танымал монғол билеушісі Хулагу 1258 жылы Бағдатты жаулап,қырғынға ұшыратты. 400 мыңнан астам мұсылманды қырып салды. Мешіттер, медреселер жермен жексен етілді. Миллиондаған діни және ғылыми кітаптар Диджлә өзеніне тасталды. Өзен қаншама күн бойы қан болып ақты.

Сол күндері Хулагу Бағдаттың ең үлкен ғалымымен кездескісі келетінін жариялайды. Бірақ ешкім келе қоймайды. Өйткені кездесудің нәтижесінде бастан айырылу қаупі де бар еді. Бұл хабар сол заманның ең жас ғалымы Қадыханға жеткенде: "Онымен мен кездесейін"- дейді. Адамдар: "Бір құрбан табылды-ау"-деген оймен демдерін іштен алды.

Қадыхан әлі жап-жас болатын. Хулагумен кездесуге барарда өзіне бір түйе, бір ешкі және бір қораз берілуін сұрайды. Сұрағаны дереу әкеліп беріледі. Қадыхан осы жануарлармен Хулагудың шатырына келгенінде жануарларды сыртта қалдырып, өзі ішке кіреді. Оны алып кірген жауынгерлер: "Сіз сұраған ғалым осы"-деп көрсетеді. Хулагу жас баланы басынан аяғына дейін шолып шығып:

- Басқа адам таппадыңдар ма?- деп сұрайды.

Қадыхан мұндай жағдайға дайын келгендіктен Хулагудың сұрағына былай жауап береді: - Сен кездесу үшін ірі денелі біреуді күткен болсаң түйемді алып келдім, жоқ әлде кәрі, ақсақалды біреуді күткен болсаң ешкімді алып келдім, жоқ әлде жуан дауысты біреуді күткен болсаң қоразымды алып келдім. Үшеуі де шатырдың алдында тұр. Солармен кездессең болады, - дейді.

Хулагу алдындағы баланың жәй адам емес екенін сезіп: - Сен бері жақындап отыр, - деп орын көрсетеді. - Айтшы қане, мені бұл жерге әкелген себеп не, - деп сұрады.

Қадыхан былай деп жауап береді: - Сені бұл жерге біздің амалдарымыз алып келді. Біз нығметтердің қадірін біле алмадық . Негізгі мақсатымызды ұмытып, лауазым, байлық, мансап қуып, нәпсімізге еріп сауық-сайран қудық. Хақ Тағала бұл нығметтерді бізден алу үшін сені жіберді.

Хулагу екінші сұраған сұрайды: - Мені бұл жерден кім шығаруы мүмкін?

Қадыхан: - Бұл да біздің өзімізге байланысты, тәубемізге келіп қаншалықты қысқа уақытта есімізді жиып, Алланың нығметтерінің қадірін біліп, азғындықтан, ысыраптан, зұлымдықтан, бір-бірімізді күндеуден, аңдудан бас тартсақ, сол кезде сен бұл жерде тұра алмассың - дейді.

Қуат Қабдолда

Толығырақ ...

Тәрбиенің өзгеруі

«Кімнің басында болмайды, жас кезінде махаббат болу керек»-деген ұғыммен өмір сүретін жастар тұрмақ, ата-аналар да бар.

Өзінің қызына келген жігітті мақтанышпен əңгіме қылып отырған аналарды да өз көзіммен көрдім. Бір бөлмеге кіріп алып, ойыншығын құшақтап жылап отырған қызына: «Не боп қалды тағы да? Жігітіңмен ұрысып қалдың ба? Бір-біріңді ренжіте берсеңдер несіне жүресіңдер?»-деген сияқты ақыл айтатын ақымақ ата-аналардың саны артып бара жатқаны жасырын емес.

Бұрын әкесі баласына ақыл айтқанда; «Сен «ат жалын тартып мінетін жасқа келдің»-дейтін еді. Қазір: «Сен қызға баратын жасқа келдің»-деп ұрысатын болды. бұл сөз азғындыққа үгіттейді.

Ата-ананың аузынан шыққан сөз баланың болашағына елеулі әсерін тигізеді. Бұған заң емес, үйдегі тәрбиенің дұрыстығы ғана шектеу қоя алады.

Жандарбек Бұлғақов

Толығырақ ...

Сәлемдесу қағидалары

Сөздің анасы – сәлемдесу. Сәлем беріп, сәлем алғанда жылы жүзбен көзге тіке қарап, шын пейілмен амандасады. Қолдың ұшын тигізіп немесе басын басқа жаққа бұрып тұрып амандасуға болмайды Кім бұрын «Ассалаумағалайкүм!» деп сәлем берсе оның алатын сауабы көп болмақ. Сондықтан жастардың көбірек сауап жинағаны жарасады.

Еркек пен әйел қол беріп амандаспайды. Бірақ әйел бірінші болып қол созса оны дереу алу керек (карантин кезіне жүрмейді).

Көпшілік орында, дастархан басында кейін келген адам жағалай бәрімен қол беріп амандаспайды. Бәріне ортақ «Ассаләму ғаләйкум» деп амандасса жетіп жатыр. Отырғандардың бірі «Уә аләйкумус-саләм» десе бәрі сәлем алған болып есептеледі.

Бас изесіп, амандасуға, хал-жағдай сұрасуға болады.

Дәретханада, моншада сәлем бермейді, сәлем алмайды.

Толығырақ ...

Биыл мешіттерде Ораза айт намазы оқылмайды – ҚМДБ

Биыл карантинге байланысты мешіттерде Ораза айт намазы жамағатпен оқылмайды. Бұл туралы Қазақстан мұсылмандары діни басқармасы шариғат және пәтуа бөлімі меңгерушісінің орынбасары Хасан Аманқұлов мәлімдеді, деп хабарлайды Sputnik Қазақстан тілшісі.

Мүфтият қазақстандықтарға Ораза айт мерекесін үйде отбасымен бірге қарсы алуға шақырды.

Биыл Рамазан айы 24 сәуірде басталды. Қасиетті ай коронавирустың таралуын тоқтату мақсатында жарияланған төтенше жағдай мерзімімен тұспа-тұс келген еді.

Ораза айттың бірінші күні 24 мамырға түсіп тұр. Шариғат бойынша айт намазы күн найза бойы көтерілгеннен бастап күн тас төбеге көтерілгенге дейін оқылады.

Қазақстанда төтенше жағдай режимі 11 мамырда аяқталды. Ал 18 мамырдан мешіттер ашыла бастады. Бірақ олардың жұмыс уақыты шектелген: күндіз таңғы  07.00-ден кешкі 20.00-ге дейін ашық болады. Осыған байланысты биыл қасиетті Қадір түнін де қазақстандықтар үйде қарсы алған еді.

Коронавирустың таралуына байланысты әзірге жамағатпен оқылатын бес уақыт жұма намазы мен тарауық намазына тыйым салынып отыр.

Мешітте жеке құлшылық жасап, құран оқытып, неке қидыруға рұқсат етілген.

Жеке құлшылық кезінде 1,5 метр арақашықтық сақталуы тиіс. Құран оқитын бөлмеге он адамнан артық кіргізілмейді. Ал неке қидыратын бөлмеге тек төрт адамға ғана кіруге рұқсат.

Сонымен қатар, мешіт ішінде он бес минуттан артық болуға тыйым салынады.

Толығырақ ...

Мұсылмандар осындай еді!

Һижри 15-ші жылы (636 ж.) Ярмук өзенінің жанында мұсылмандар мен византиялықтардың арасында 6 күнге созылған шайқас орын алады.

Ярмук – Израил мен Иорданияның арасындағы өзін.

Түрлі тарихи деректе сол шайқасқа қатысқан әскердің саны түрліше көрсетілген. Визатия әскері 40 (150, 240) мың адам, мұсылмандар әскері 20 (40, 36)  мың адам. Қандай болғандада, византиялықтардың әскері мұсылман әскерінен сан жағынан басым болғаны анық.

Сол шайқаста византилықтар талқандалады. Осыдан ашынған византиялық император Ираклий әскери қолбасшыларын шақырып алып, былай дейді:

- Сендерге не болды? Олар сендер сияқты адам емес пе?

- Иә.

- Сендер сан жағынан көп болмадыңдар ма?

- Рас.

- Онда неге жеңілдіңдер?

Сол кезде қолбасшының бірі былай дейді:

- Менің басым шабылмайтынына кепілдік берсеңіз, мен оның себебін айтайын.

- Айт. Сен ол үшін жазаға тартылмайсың.

- Рас. Олар біз сияқты адам. Бірақ олар түні бойы намаз оқып, күндіз ораза ұстайды. Уәделерінде тұрады. Жақсылыққа шақырып, жамандықтан тыяды. Өзара қиянатқа бармайды. Ал біз болсақ, ішкеніміз шарап, істегеніміз ойнастық пен күнә, уәдемізде тұрмаймыз, бір-бірімізге зұлымдық етеміз, әділетсіздікті бұйырып, Құдай разы болатын нәрседен тыямыз, әрі бұзақылық істейміз.

Омар ибн Хаттаб (родиял-лаһу ғанһу) былай деген болатын: «Алла Тағала біздің мәртебемізді Ислам себепті көтерді. Осыдан соң мәртебені өзге нәрседен іздесек, Алла Тағала бізді қор етеді». («Әл-Бидая уан-ниһая», Имам Ибн Кәсир)

Иә, мұсылмандар осындай еді. Соның арқасында Ислам діні қазақ жеріне жетіп, қазақтар мұсылман болды. Исламның арқасында қаны мен тәні таза болған қазақтың табиғи пәктігі арта түсті. Ал енді бүгінгі жағдайымызға қарайықшы! Ішіп-жегеніміз адал ма? Тіршілігіміз дін талабына сай ма? Ұрлық, өтірік, зұлымдық пен қиянат әдетке айналмады ма? Мұсылман бола тұра, дінімізден шошып қалғамыз. Дінімізді оқып, үйренбестен, шариғат талабына мін тағамыз. Құранға, Пайғамбарымызға (солләл-лаһу ғаләйһи уә салләм) тіл тигіземіз. Осыдан соң: «Қиналып кеттім. Тілеп жатырмын ғой, қане Алла береді дегенің»,-деп, Алла Тағала дұға еткенімізді міндетсінеміз. Алла Тағала беруге дайын, біз соны алуға лайық емеспіз. Соны ойлансақ еді!

Толығырақ ...

Береке көзі!

Расулуллаһ (солләл-лаһу ғаләйһи уә салләм) айтады: «Сәресiнi iшiңiздер! Өйткенi сәресiде береке бар». Бухари

Араб тілінде сәресіні «сухур» деп айтады. Ал «сухур» деп таң атудан бұрын тамақтануды айтады. Ораза ұстайтын адамның сәресі ішуі мустахаб, яғни шариғат оң көрген амалға жатады. Бұл мәселеде ғалымдардың арасында ихтиләф, яғни келіспеушілік жоқ. Сонымен қатар, сәресіні таң атқанға таяу ішу де мустахабқа жатады.

Сәресі ішу берекелі іс. Мұның себептері мәселесіне келер болсақ, ол: қазақ «Ас – адамның арқауы» демекші, сәресі оразашыны қуаттандырып, күні бойы дәм татпай жүрудің машақатын жеңілдетеді. Тілек қабыл болатын тәһәжжүд намаздың уақытында тұрып дұға етуді нәсіп етеді. Сәресі ішкен адам Пайғамбарымыздың (солләл-лаһу ғаләйһи уә салләм) сүннәтін тірілткен болады. Сәресі құлшылыққа деген ықыласты пайда етеді.

Толығырақ ...