Есек сүті мен еті адал ма?

Шариғатымызда есек етін жеуге тыйым салынған. Бұған байланысты көптеген хадистер келген.

Жәбірден (Алла ол кісіден разы болсын) жеткен риуаятта былай делінеді: «Хайбарды алған күні Алла елшісі (оған Алланың салауаты мен сәлемі болсын) үй есегінің етін жеуге тыйым салып, жылқы етін жеуге рұқсат етті»[1]. Тағы бір хадис шәрифте сахаба Абдулла бин Омар (Алла ол кісіден разы болсын): «Пайғамбарымыз (оған Алланың салауаты мен сәлемі болсын) Хайбар күні үй есегінің етін жеуден тыйған еді»[2], – дейді.

Ал есектің сүті – ғұламалардың арасында тартысты мәселе. Фәтху әл-Қадир атты кітапта заһир риуаят бойынша есектің сүті нәжіс екені, сондай-ақ, Айну әл-Әиммәнің: «Дұрысы есектің сүті ауыр нәжіс саналады. Өткені ол ижмәғ[3] бойынша харам етілген», – деген сөзі келтірілген[4].

Демек есектің еті де, сүті де – харам әрі нәжіс. Бұларды жеуге де, ішуге де болмайды.

Енді есектің сүтімен емделуге келсек, Ибн ән-Нужайм әл-Ханафи: «Ғалымдарымыз харам нәрселермен емделу үкіміне қатысты бір шешімге келіспеген. Алайда «әз-Захира» кітабында: «Харамнан басқа еш ем табылмаса және оның құрамында шипаның барлығы нақты болса, онымен емделуге рұқсат»[5], – дейді. Ал Пайғамбарымыздың (оған Алланың салауаты мен сәлемі болсын): «Алла Тағаланың харам еткен нәрселерінде сендерге шипа жоқ»[6],-деген хадисі құрамында шипа болмаған нәрселерді ғана көздейді[7]. Егер оның құрамында шипа барлығы анықталса, әрі оның орнын басатын басқа дәрі табылмаса қолданудың зияны жоқ.

Сондықтан әділ, әрі сенімді мұсылман дәрігер аурудың жалғыз емі – есектің сүтін ішу және оның еш зияны жоқ деген қорытынды жасаған жағдайда әрі оған тең келетін халал дәрі табылмаса, онда оны емдік мақсатта қолданудың оқасы жоқ.

Бауыржан Абдуалиев,

ҚМДБ Шариғат және пәтуа бөлімінің маманы

[1] Бұхари №4219. Муслим №1941.

[2] Бұхари, №5202.

[3] Бір ғасырда өмір сүрген барлық ғалымдардың бір мәселеге қатысты бірауыздан келіскен үкімдері.

[4] Ибн Һумәм, Фәтху әл-Қадир, 1/118.

[5] әл-Бахру әр-Раиқ шарһу канзу ад-дақаииқ, 1/122.

Толығырақ ...

Жамағат намазын үйде оқу

Сұрақ:Ас-саләму аләйкум! Үйде оқылған намаз жамағат намазына жата ма?

Жауап: Уа аләйкумус-саләму уа рохматул-лаһи уа баракәтуһ!

Шариғат бойынша еркектер, реті келсе, бес уақыт намазды мешітте, жамағатпен оқуы – бекітілген сүннет. Бірақ қазір жаппай карантиннің себебінен бес уақыт намазды үйде оқыған дұрыс болып жатыр.

Сұрақ: осы жағдайда намазын үйінде отбасымен бірге оқыған адам жамағат сауабын ала ма?

Иә, алады. Себебі, жамағаттың бастапқы талабы – кемінде екі адам болу. Бұл жағдайда, ханафи мазһабы бойынша, имам балиғат жасына жеткен ер адам болуы тиіс. Әйел адам намазда имам бола алмайды. Ал жамағат екі адамнан болған жағдайда, маамун, яғни имамға ұйыған адам тек еркек болуы міндетті емес. Ол жас бала немесе әйел болуы мүмкін. Мәселен, ері әйелімен қосылып оқыған намаз жамағат намазы есебінде болады. Яғни, олар бес уақыт намазды жеке-жеке оқығаннан гөрі, жамағат болып оқыса, 25-27 есе артық сауап алады.

Толығырақ ...

Шағбан айының оразасы

Сұрақ: Ас-саләму аләйкум! Шағбан айында қанша күн ораза ұстау керек?

Жауап: Уа аләйкумус-саләм! Шағбан айы – қасиетті айлардың біріне жатады. Оның қасиеттілігі – Пайғамбарымыз (солләл-лаһу ъаләйһи уә салләм) айтқанында, бұл айда жыл бойы істеген амалдарымыз көкке көтеріледі. Амалдарым оразамен көтерілсін деген ниетпен Расулуллаһ (солләл-лаһу ъаләйһи уә салләм) бұл айда көп ораза ұстаған. Тіпті, көп ұстағаны соншалық, оны көргендер үздіксіз ораза ұстап жатыр деген ойға барған. Алайда, ғалымдардың айтуынша ай бойы үздіксіз ауыз бекіту тек Рамазан айына тән нәрсе. Осы себептен шағбан бойы ораза ұстамастан, бір-ек күн болса да ауыз бекітпеген шариғатқа сай болады.

Толығырақ ...

Ражәб айында орындалатын құлшылық

Сұрақ:Ас-саләму аләйкум! Ражәб айында орындалатын арнайы құлшылық түрлері бар ма?

Жауап: Уа аләйкумус-саләму уа рохматул-лаһи уа баракәтуһ!

Ғалымдар ражәб айындағы құлшылық мәселесін зерттеп, бұл айда орындалатын арнайы құлшылық түріне қатысты мынадай тұжырымға келген: ражәб айындағы нәпіл намаз, ораза, түнгі намазға қатысты қатысты сенімді, құжат ретінде қолдануға лайық аят немесе хадис жоқ. Мәселен, ражәб айында арнайы намаз оқу мен ораза ұстауға қатысты отыздан астам хадис болса, оның барлығы тым әлсіз, әрі басым көпшілігі жалған, тоқыма хадис. Бұған мысал ретінде Имам Хафиз Ибн Хажәр Аскаләнидің (рохматуллаһи ғаләйһи) «Табинул-ғажәб адр урада фи фадли ражәб» атты еңбегін келтірсе болады. Бұл еңбегінде имам Ибн Хажәр ражәб айына қатысты хадистерді тізбектеп, олардың шығу тегі мен дәрежесін анық көрсеткен. Сондықтан ражәб айындағы түрлі намаз бен оразаға қатысты өте мұқият болғанымыз жөн, құрметті мұсылман қауым! Себебі Пайғамбарымыз (солләл-лаһу ғаләйһи уә салләм): «Мен айтпаған нәрсені айтты деген, тозақтан өзіне орын дайындай берсін»,-деген. (Бухари)

Саналы адам үшін осының өзі-ақ жеткілікті!

Толығырақ ...

Рағайыб түнін атап өту тәжірибесі сенімді ме?

Сұрақ: Көптеген мұсылман елдерінде Рағайыб түнін немесе дұғаладың қабыл болатын Түнін атап өту кең таралған. Бұл түні Пайғамбарымыз, оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын, анасының құрсағына біткен деп есептеледі, сондықтан Алла осы түні Өзінің сүйікті Пайғамбары үшін, оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын, мүміндерге олардың тілегендерін береді делінген. Осы түні мешіттер таң атқанша ашық болады және мүміндер ерекше намаз - сәләтүл-Рағайыбты оқиды. Осы амал жөнінде не айта аласыздар?  

Жауап:Рағайыб түніндегі ерекше намаздың құндылығы туралы айтылатын хадистерді біздің үмбетіміздің көптеген мұхаддистері ойдан шығарылған деп жарияланған болатын.

Осындай хабарламаларды дәйексөз ретінде келтіруден, сондай-ақ, әлдебір ерекше атап өтулерден немесе осы түнгі құлшылық әрекеттерінен бойды аулақ ұстаған жөн.  Хафиз Ибн Раджаб (рахимахуллах) былай жазған: «Осы түні ерекше құлшылық әрекеттерін орындаудың ешбір дәлелдері жоқ.  Ережептің бірінші жұмасындағы түні оқылатын ерекше намаз «сәләтүл-рағайыб» туралы айтылған хадистер жалған әрі ойдан шығарылған. Ғалымдардың көпшілігінің пікірінше, бұл әрекеттер дұрыс емес, дінге енгізілген жаңалық (бидғат) болып табылады.  Мұндай тәжірибе (бұл түнді атап өту) бірінші рет бесінші ғасырда пайда болған…».

(Латаифул Маариф, 228 б. Сондай-ақ, Хафиз Ибн Хаджардың «Табинул Аджабын», 7 б;  алим Мұхаммад Тахир әл-Фатанның «Тазкиратул Маудуатын»  116-117 б,  Молда Әли Каридің «Әл-Маснуын’, 259 б, 464 хадис,  шейх Абдул Хай Лякнавидің «Әл-Асарул Марфу’асын», 44 пен 48 б; «Раддул Мухтарды» (Ибн Абидиннің), 2 т, 26 б. қараңыз).

Анығы Аллаға мәлім!

Жауап берген: Муфти Мұхаммад Әбусұмар

Орыс тілінен аударған Azan.kz

Толығырақ ...

«Ас-саләму аләйкум» десем бола ма?

Сұрақ: Ас-саләму аләйкум! Еркек әйелмен «ас-саләму аләйкум» деп амандасса бола ма?

Жауап: Уа аләйкумус-саләму уа рохматул-лаһи уа баракәтуһ!

Амандасу – мұсылмандықтың белгісі.

Әс-Саләм – Хақ Тағаланың бір есімі.

Қазақтың «сәлем» деген сөзі арабтың «саләм» сөзінен туындаған. Мағынасы: амандық, сәлем. Сондықтан мұсылманның «ас-саләму аләйкум» дегені: «сіздерге Алла Тағаланың сәлемі, амандығы болсын» дегенді білдіреді. Демек, мұсылмандық амандасу үлгісі – тілек, дұға.

Бүгінгі күні қалыптасқан амандасудың үлгісі «сәлеметсіз бе» деген сөз. Түп негізінде «амансыз ба?» деген әдептілік үлгісіне ретінде қалыптасқан амандасудың үлгісі сұрақ қана. Ал «ас-саләму аләйкум» деген сөз – жақсылық тілеудің үлгісі. Екі сөз де әдептілік нышаны болғанымен, мағына жағынан «ас-саләму аләйкум» деген сөз «сәлеметсіз бе?» деген сұрақтан басым. Олай болса, мұсылман алдымен: «Ас-саләму аләйкум»,-деп амандасып, кейін: «Сәлеметсіз бе?»,-деп жағдай сұраса дұрыс болатын сияқты. Сіз қалай ойлайсыз?

Біреулер әйелдермен «ас-саләму аләйкум» деп амандасуға болмайды деп есептейді. Бұл түсінік дұрыс емес! Өйткені «ас-саләму аләйкум» деген амандасудың үлгісі ерге де, әйелге де ортақ. Басқаша айтқанда, «ас-саләму аләйкум» деп, Хақ Тағаланың сәлемі мен амандығын еркекке де, әйелге де тілеген дұрыс!

Толығырақ ...