Намазда қателесіп сәһу саждесін орындамаса...

Сұрақ:Ас-саләму аләйкум! Намазда сүрені оқып тұрып қателессе, кейін намаз соңында сәһу сәждесін жасауды ұмытып екі жаққа сәлем беріп қойса не істеу керек?

Жауап:  Уа аләйкумус-саләму уа рохматул-лаһи уа баракәтуһ!

Біріншіден: Алла Тағала намазыңызды қабыл етсін!

Екіншіден: Сәһу сәждесі намаздың уәжіп амалында қателік кетсе орындалады. Ал намаз барысында сүре, дәлірек айтар болсақ Құран оқу – уәжіп амалына жатады. Сол себепті сүреде қателессе сәһу сәждесін орындау уәжіп болады. Ал сүреде қателесу қандай сипатта болды – бұл басқа мәселе. Құдай қаласа, ол жайында тиесілі орында әңгімелеп береміз.

Үшіншіден: сәһу сәжденің өзі сәлемнен кейін орындалады. Мысалы, намазды жеке оқыған кезде бір (оң) немесе екі (оң және сол) жаққа сәлем беріп, кейін сәһу сәждесін орындасаңыз болады. парқы жоқ. екеуі де дұрыс.

Имам қателессе жамағатқа қателескенін білдіру үшін оң жаққа сәлем беріп, кейін сәһу сәждесін орындайды.

Төртіншіден: намаздың уәжіп амалында қателесіп, кейін намаз соңында сәһу сәждесін орындауды ұмытып, екі жаққа сәлем беріп тұрып кетсе не болады? Мысалы, екі жаққа сәлем беріп мешіттен шығып кеттіңіз немесе дүние сөзін сөйлеп қойдыңыз дейік. Сонан соң барып сәһу сәждесін істеуді ұмытқаныңыз есіңізге түсті. Бұл жағдайда қолыңыздан келер бір ғана іс бар. Ол – тәубеге келіп, Алла Тағаладан жіберген қателігіңіз үшін кешірім тілейсіз. Ал намаз мәселесіне келер болсақ, ол Құдай қаласа қабыл. Тек уәжіп амалы орындамалмағаны себепті дәрежесі төмен болуы ықтимал. 

Анығы жалғыз Алла Тағалаға мәлім!

Толығырақ ...

Фитнашы болып есептеле ме?

Сұрақ:Ас-саләму аләйкум! Адамдарды бір-бірімен араздастырушы адам шариғат бойынша адамдардың арасына фитна салушы болып есептеле ма?

Жауап:  Уа аләйкумус-саләму уа рохматул-лаһи уа баракәтуһ!

Шәк жоқ, адамдарды өзара араздастырушы фитнашы болып есептеледі.

Адамдардың арасын бұзудың бірден-бір жолы – ғайбат пен өсек.

Алла Тағала ғайбатқа тыйым салып «Хужүрат» сүресінің 12-ші аятында:

ولا يغتب بعضكم بعضاً

«Бір-біріңді ғайбаттамаңдар»,-деген.

Расулуллаһ (солләл-лаһу ғаләйһи уә салләм) ғайбаттың мәнісін түсіндіріп:

ذكرك أخاك بما يكره

«Бауырың сені жағымсыз сөзбен еске алуы»,-деген. (Муслим)

Өсекші – бүлік шығару мақсатымен арада сөз тасушы.

Ораза кезіндегі өсек пен ғайбаттың ауырлығы ерекше. Өйткені ораза – нәпсі, жүрек, денені пәктеу маусымы. Сондықтан ауыз бекіткен пенде таңатқаннан кешке дейін ішіп-жеуден тыйылумен қатар ғайбат пен өсектен, яғни фитнаға алып баратын келеңсіз жағдайлардан сақтануы тиіс. 

Біреуді өсектеуден нәпсісі ләззат тапқан сорлы жан мынаны білсін – Ақыретте есеп сауаппен жүргізіледі. Яғни, біреуге тіл тигізген соның есесін сауабымен қайтарады. Күнәсінің жазасын өтер сауабы болмаса оған оның тіліне іліккеннің күнәсі артылады.

Толығырақ ...

Сәресіні дәретпен ішу

Сұрақ:Ас-саләму аләйкум! Сәресіге тұрғанда дәрет алу міндетті ме?

Жауап:  Уа аләйкумус-саләму уа рохматул-лаһи уа баракәтуһ!

Алла Тағала оразаңызды қабыл етсін!

Сәресі ішу үшін дәрет алу міндетті емес. Тіпті ерлі-зайыптылар қосылса не болмаса бір көз іліп жүнуб (поллюция) болған жағдайдың өзінде сәресі ішу үшін ғұсыл парыз емес. Екі жағдайда да дәрет пен ғұсылды сәресі ішіп болғаннан соң алса болады. 

Сәресі ұйықтап қалып жүнуб болған халде таңатырған жағдайда ғұсыл құйынып кейін намаз оқылады. Сонан соң оразасын жалғастырады. Яғни, ауыз бекіту үшін сәресі ішу шарт емес.

Толығырақ ...

Шақырған жерден қалма!

Сұрақ:Ас-саләму аләйкум!             Иман келтірген адам (таныс кісі) шақырғанда бару керек деген хадис қаншалықты рас? Біреу шақырған жерге бармаса күнәһар бола ма?

Жауап:  Уа аләйкумус-саләму уа рохматул-лаһи уа баракәтуһ!

Имам Бухари (рохматуллаһи ғаләйһи) Әбу Һурайрадан (родиял-лаһу ғанһу) риуаят еткен хадисте Расулуллаһ (солләл-лаһу ғаләйһи уә салләм) былай деген:

حَقُّ الْمُسْلِمِ عَلَى الْمُسْلِمِ خَمْسٌ: رَدُّ السَّلاَمِ، وَعِيَادَةُ الْمَرِيضِ، وَاتِّبَاعُ الْجَنَائِزِ، وَإِجَابَةُ الدَّعْوَةِ، وَتَشْمِيتُ الْعَاطِسِ

«Мұсылманның мұсылман бауырының алдында бес мiндетi бар: амандасқанда сәлем қайтару, науқастанғанда барып жағдайын сұрау, жаназасына (жаназа намазына) қатысу, шақырғанына жауап беру, түшкiргенде Алла Тағаланың рахметiн (жақсылық) тiлеу».

Осы хадистің негізінде ғалымдар шақырған жерге бару мустахаб, яғни шариғат оң көрген амал деген. Тіпті кейбір ғалымдар шариғатқа сай, яғни шариғатқа сай жақсы жиынға бару міндетті деген.

Егер шақырылған жерде шариғатқа қайшы амал істелетін жағдайда шақыруға жауап беру міндетті емес. Мысал ретінде ішімдік ішілу, жаман сөз айтылу т.с.с. айтса болады. 

Әрине, шақырған жерге бармаған адамды күнәһар деуге болмайды. Дегенмен, біреу құрметтеп шақырса әрі ол жерде күнәға жол берілмесе, ондай шақыруға жауап берген дұрыс!

Толығырақ ...

Міндетсіну

Сұрақ:Ас-саләму аләйкум! Алланың разылығы үшін деп жақсылық жасап, артынан жасаған жақсылығы үшін ақша дәметсе, ол жасаған жақсылығы Алланың разылығы үшін бола ма? Жақсылық қабылдаған адам, Алланың разылығы үшін деп жақсылық жасаған адамға қарыздар бола ма?

Жауап:  Уа аләйкумус-саләму уа рохматул-лаһи уа баракәтуһ!

Бірінші мәселе: бұл жерде ықылас мәселесі қозғалған. Мұндай жағдайды ықыластыққа не болмаса ықылассыздыққа жатқызу – әркімнің өз өлшемі мен түсінігіне байланысты. Дегенмен, ең абзалы – «Алланың разылығы үшін» деген сезімді ақы талап етуден барынша аулақ ету. Яғни, ісі дегеніне сай болу. 

Екінші мәселе: жақсылық қабылдаған адам сол жақсылықты «Алланың разылығы үшін» деген адамға қарызбар болмайды.

Толығырақ ...

Бермесе күнәһар бола ма?

Сұрақ: Ас-саләму аләйкум! «Алланың разылығы үшін» деген кезде жақсылық жасаудан бас тартқан адам күнәһар бола ма?

Жауап: Уа аләйкумус-саләму уа рохматул-лаһи уа баракәтуһ!

Негізі бұл мәселеге қатысты төрт хадис келген. Соның бірінде Пайғамбарымыз (солләл-лаһу ғаләйһи уә салләм):

مَنْ سَأَلَ بِاللَّهِ فَأَعْطُوهُ

«Біреу Алла Тағаланың атымен сұраса, оған сұрағанын беріңден»,-деген. (Әбу Дауд)

Бұл жерде маңызды үш мәселе бар.

Бріншісі: хадистің мағынасына қатысты ғалымдар, мәселен Ибн Қудама (рохматуллаһи ғаләйһи): «Алла Тағаланың атымен сұрағанға беру - мустахаб»,-деген. Яғни, шариғат оң көрген іс.

Екінші мәселе: кез келген нәрсені Алла Тағаланың атымен сұрау – мәкрүһ. Мәселен, бұл көзқарасты Әл-Хатыб Аш-Ширбини (рохматуллаһи ғаләйһи) ұстанып: «Адам баласы Алла Тағаланың атымен жәннаттан өзгені сұрағаны жараспайды»,-деген.

Үшінші мәселе: «Әл-Фатауа әл-һиндия» пәтуалар жинағы кітабында шариғат Алла Тағаланың атымен талап етілген нәрсені істеуді міндеттемейді делінген.

Келесі үш мәселе Алла Тағаланың атымен сұраушыға қатысты. Яғни, төртіншіден: адам баласы кез келген мәселеге, соның ішінде бір нәрсені сұрағанда Алла Тағаланы қосу – мәкрүһ. Өйткені, сұрақ жолданған адам оның сұрағанын бере алмайтындай болуы ықтимал. Бұл жағдайда Алла Тағаланың атымен сұраған адам өзін кемсіткен әрі Алла Тағаланың есіміне құрметсіздік еткен болады.

Бесіншіден: Алла Тағаланың атымен сұраған адам соған мәжбүр болуы тиіс. Мәселен, жағдайы тым ауыр біреу амалдың жоқтығынан Алла Тағаланың атымен сұрауы мүмкін. Осыдан алтыншы мәселе туындайды: көрсеқызарлықпен сұрауға болмайды. Мәселен, біреу: «Алла Тағаланың атымен сұраймын, көлігіңді маған бер»,-десе сіз оған көлігіңізді бере салуға міндетті емессіз. Мұндай еріккеннің ісімен айналысқандарға бірдеңе бергені былай тұрсын, тіпті сөзіне құлақ аспау керек!

Келесі мәселе сұралғанға қатысты. Яғни, алтыншыдан: ол шама-шарқына қарай қол ұшын бергені дұрыс. Мысалы, біреу сізден қарызға ақша сұрап келді. Сіздің оған қарызға ақша беретіндей жағдайыңыз бар. Бұл жағдайда сіз: «Алла Тағаланың атымен сұрап тұр ғой»»-деп ақшаны бере салматан оның қандай адам екенін қарайсыз. Сенімсіз болса бермегеніңіз жөн. Сұраған адам сенімді болып, оған қарассаңыз сіз үшін сауап. Бірақ жоғарыда айтылғандай бермесеңіз ол үшін күнәһар болмайсыз, бірақ бір жақсы амал істегеннің сауабынан мақұрым қаласыз. 

Жетінші мәселе сұраушы мен сұралушыға қатысты: жаман амал істеу мақсатында Алла Тағаланың атымен сұрайға да, беруге де болмайды.

Толығырақ ...