Рамазан оразасы күнәнің кешірілуіне себеп

قَالَ رَسُولُ الله صَلَّى الله عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: من صَامَ رَمضَانَ إِيماناً واحتِسَاباً غُفِرَ لَهُ ما تَقَدَّمَ من ذنبِه

Нәби (солләл-лаһу ғаләйһи уә салләм) айтады: «Рамазан оразасын иманмен және сауаптан үміттенген халде ұстаған адамның бұрын істеген күнәлары кешіріледі».

Хадистi Әбу Һурайрадан (родиял-лаһу ғанһу) Имам Бухари риуаят еттi.[1]

Түсініктеме: жоғарыда ораза ұстайтын пенденің ниеті жайында айтқан болатынбыз. Бұл хадистегі оразаны «иман және сауаптан үміттенген халде» ұстау – сол дұрыс ниеттің бейнесі. Өйткені «иманмен» - Рамазан айындағы оразаның парыздығына нық сенген күйде. «Сауаптан үміттенген халде», ал оразаның сауабы не болмақ? Ол – күнәнің кешірілуі.[2]

Сонымен қатар бұл хадис өзіне тағы бір маңызды мәселені қамтыған. Ол – үлкен күнәлардан аулақ болу. Өйткені бұл хадисте кіші күнәлар кешірілетіні жайында айтылған. Бұл жайында төменгі хадистен оқыңыз!



[1]‏صحيح البخاري، 27 - باب: صوم رمضان احتسابا من الإيمان، الحديث رقم 38

[2]«Мухтасарул-фауауидис-саләса минәл-ахадисир-рамадания»

Толығырақ ...

Намерение поста

Посланник Аллаха (да благословит его Аллах и приветствует) сказал:«Поистине, дела оцениваются по намерениям и, поистине, каждому человеку достанется только то, что он намеревался обрести, и поэтому человек, совершавший переселение к Всевышнему Аллаху и посланнику Его, переселится к Аллаху и посланнику Его, переселявшийся же ради чего-нибудь мирского или ради женщины, на которой он хотел жениться, переселится лишь к тому, к чему он переселялся».

Хадис от Омара ибн Аль-Хаттаба (да будет доволен им Аллах) передал Имам Бухари.[1]

Пояснение: в этом хадисе нет ясного указания на пост в месяц Рамазан. Но основу любого поклонения составляет намерение, а пост в месяц Рамазан – один из важных видов поклонения. Более того, пост в Рамазан не просто важное поклонение, а предписание, которое является основой Ислама. Наряду с этим многие ученые приводят этот хадис в различных главах своих трудов. К примеру, имам Бухари (рохматуллахи аляйхи), в своем сборнике хадисов «Ас-Сахих», этот хадис приводит в главах «Ан-Никах», «Аль-Уахи», «Аль-Иман», а также в других главах.[2] Только это указывает на важность этого хадиса, а точнее на важность правильности намерения. Так как принятие деяния связано с правильным намерением. И если намерение ошибочно, то и деяние не принимается.[3]

Что же такое «ниет» (намерение) и каким оно должно быть?

Верующий выполняет свое поклонение лишь с одним намерением: «Ради довольства Всевышнего Аллаха». Что же касается значения намерения, то имам Науауи (рохматуллахи аляйхи) сказал: «Намерение – это стезя, а стезя – это стремление сердца». Шариат объсняет «намерение» следующим образом: «Ниет (намерение) – совершение чего-либо ради лика Всевышнего Аллаха, согласно Его требованию».[4]

Намерение верующего очень важно! И как говорят некоторые ученые: «Иногда намерение верующего важнее чем его деяние».[5]



[1]‏صحيح البخاري، 1 - باب: في ترك الحيل، وأن لكل امرئ ما نوى في الأيمان وغيرها، الحديث رقم 6553

[2]«Әл-Муаттаа»

[3]«Тухфатул-Ахуази»

[4]«Тухфатул-Ахуази»

[5]«Ғаунул-мағбуд, шарху сунани Аби Дауд»

Толығырақ ...

Һижри күнтізбенің бір ерекшелігі

عن ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا أن رسول الله صلى الله عليه وسلم ذَكَرَ رَمَضَانَ فَضَرَبَ بِيَدَيْهِ فَقَالَ: الشّهْرُ هَكَذَا وَهَكَذَا وَهَكَذَا، ثُمّ عَقَدَ إِبْهَامَهُ فِي الثّالِثَة

Ибн Омар (родиял-лаһу ғанһу) айтады: «Расулуллаһ (солләл-лаһу ғаләйһи уә салләм) Рамазан жайында айтып екі алақанын жайып: «Ай былай және былай болады»,-деп кейін үшіншісінде тағы екі алақанын көрсетіп, соң бас бармағын бүкті».

Хадистi Ибн Омардан (родиял-лаһу ғанһу) Имам Бухари риуаят еттi.[1]

Түсініктеме: Пайғамбарымыз (солләл-лаһу ғаләйһи уә салләм) мүбәрақ екі алақанын үш қайтара көрсеткені – 30 күн болады дегені. Сонан соң бас бармағын бүккені – және 29 күн болады дегені.

Демек, һижри күнтізбенің бірінші ерекшелігі – бір айда 30 немесе 29 күн болады.

Екінші ерекшелігі – һижри күнтізбеде тәулік есебі күн батқаннан, ал ай – жаңа ай туылғаннан басталады. Бұл мәселеге қатысты Хақ Тағала «Бақара» сүресінің 189-аятында:

يَسْأَلُونَكَ عَنِ الأهِلَّةِ قُلْ هِيَ مَوَاقِيتُ لِلنَّاسِ

-«Уа, Мұхаммед! Олар сенен жаңа туған ай жайында сұрайды. Оларға: «Ол – уақытты белгілеу үшін»,-деп айт»,-десе, Пайғамбарымыз (солләл-лаһу ғаләйһи уә салләм):

إن الله عز وجل جعل هذه الأهلة مواقيت للناس

-«Ақиқатында Хақ Тағала жаңа туған айды адамдарға уақытты белгілейтін құрал етті»,-деген.[2]

Рамазан айының есебі жаңа туған ай туылғаннан, дәлірек айтар болсақ күн батқаннан кейін басталудың мәнісі осы! Осы себептен біз тарауих намазын түннен бастап, айттан бір күн бұрын тәмамдаймыз.



[1]‏صحيح البخاري، 3 - كتاب العلم، 20 - باب: فضل من علم وعلم، الحديث رقم 79

[2]«Мажмағуз-Зауаид»

Толығырақ ...

Ораза тарихы

Имам Әбу Дауд (рохматуллаһи ғаләйһи) риуаят еткен хадисте Муғаз ибн Жабәл (родиял-лаһу ғанһу) оразаның парыз болудың үш кезеңі жайында айтқан: Муғаз ибн Жабәл (родиял-лаһу ғанһу) айтады: «Әуелде Расулуллаһ (солләл-лаһу ғаләйһи уә салләм) әр айда үш күн ауыз бекітетін және ашура күні ораза ұстайтын. Алла Тағала мына аятты түсірді: «Уа, мүміндер! Сендерге бұрынғыларға парыз етілгендей санаулы күнде ораза ұстау парыз қылынды, мүмкін күнә істеуден сақсынарсыңдар! Ал сендерден кім ауру немесе жолаушы болса, басқа күндерде өтер және шамасы келетіндер, бірақ қарттың не болмаса емделмейтін ауру себебінен ораза ұстамағандар бір міскіннің тамағын төлесін».[1] Бұл аяттар түсірілгеннен соң қалаған адам ауыз бекітетін, қалағаны ораза ұстамастан ұстамаған әр күннің есесіне бір міскінді тамақтандыратын. Бұл оразаның бір кезеңі. Кейін Хақ Тағала мына аятты түсірді: «Рамазан – адамдарға тура жол нұсқаушы, бекем тұтынатын жолбасшы, ақ пен қараны айырушы ретiнде Құран түсiрiлген ай. Сендерден Рамазан айына жеткендер ораза ұстасын, ал ауру немесе жолаушы болғандар оразаны басқа күндерде өтесін».[2] Осыдан соң Рамазан айына жеткен адамға ораза парыз болды, сапардағы адам оразаны қаза етуіне және ауыз бекітуге шамасы келмейтін қарттарға ораза ұстамауға рұқсат етілді».[3]

Түсініктеме: имам Ахмад (рохматуллаһи ғаләйһи) риуаят еткен хадисте де Пайғамбарымыз (солләл-лаһу ғаләйһи уә салләм) Мәдинаға һижрат еткенде он жеті ай бойы, рабиғ әл-аууәл айынан Рамазан айына дейінгі аралықта әр айда үш күн ауыз бекітіп және ашура оразасын ұстағаны жайында айтылған.[4] Кейін алдымен «Бақара» сүресінің 183-184-аяттары, кейін 185-аяты түскеннен соң ораза муқим және денсаулығы бар адамға парыз болып, науқас және сапардағы адамға кейін қазасын өтеуге рұқсат етілді. Сонымен қатар ораза ұстай алмайтын қарттарға оразаның өтемі ретінде мұқтаждарды тамақтандыруға рұқсат етілді.

Хақ Тағала оразаны осылай рет-ретімен парыз етуінде ғибрат бар. Намаз да осылай үш кезеңмен парыз болған. Мас ететін ішімдікке де осылай рет-ретімен тыйым салынған. Осының барлығы Жаратушы Иенің пенделеріне деген рахметі мен ілтипатының белгісі.

Қортындылар болсақ ораза парыз болудың үш кезеңі болды:

1. Бастапқыда мұсылмандар әр айдың үш күнінде және ашура күні ораза ұстады;

2. Кейін ораза ұстауға және ұстамауға ерік берілді. Бірақ ораза ұстамағандарға міскінді тамақтандыру міндеттелінді;

3. Соңында ауыз бекітуге шамасы жететіндерге ораза парыз болып, қарт, науқас, жолаушы сияқты ораза ұстау машақатты болған адамдарға ораза ұстамауға, кейін ұстамаған оразаның қазасын өтеуге немесе өтемін беруге рұқсат етілді.



[1]«Бақара», 183-184 аят.

[2]«Бақара», 185 аят.

[3]‏سُنَنُ أبي دَاوُد، 28ت/28 م باب كيف الأذان؟، الحديث رقم 507

[4]«Муснадүл-имами Ахмад»

Толығырақ ...

Иман деген не?

عن أبي أمامة رضي الله عنه أَنَّ رسول الله صلى الله عليه وسلم سَأَلَهُ رَجُلٌ فقال: مَا الإِيمَانُ؟ قال: إِذَا سَرَّتْكَ حَسَنَتُكَ وَسَاءَتْكَ سَيِّئَتُكَ فَأَنْتَ مُؤْمِنٌ

Әбу Умама (родиял-лаһу ғанһу) айтады: «Біреу Нәбиден (солләл-лаһу ъаләйһи уә салләм): «Иман деген не?»,-деп сұрағанда, Ол: «Егер жақсылығың сені қуандырып, жамандығың қамықтырса, онда мүмин болғаның»,-деп жауап берді».

Хадистi Әбу Умамадан (родиял-лаһу ъанһу) Имам Әл-Хаким риуаят еттi.[1]

Қуану – жүректің ләззаттануы. Ал пенде шариғат талабына сай жақсылық істесе қуануы, ал жамандық істесе өкінуі – иман ақиқаты.[2] Сондықтан имандылығы деңгейін білуін қалаған пенде амалы мен жүрегіне қарасын. Егер шариғатқа сай жақсы амал істегені оны қуантса, ол иманды болғаны, ал егер күнәлі іс қуантса, демек иманында ақау болғаны.

Неге мүмин пенде жақсылық істегеніне қауанады? Себебі, оның көздегені Хақ Тағаланың рахметі мен сауабы, ол оған қол жеткізудің бірден-бір жолы – игі амал істеу. Сондықтан игі амал істеген шағында мүмин Алла Тағаланың рахметі мен сауабына қол жеткізгеніне қуанады.

Неге мүминді жаман қылығы қамықтырады? Өйткені оның көздегені – Хақ Тағаланың разылығына лайық болу. Ал жаман қылық Алла Тағаланың разылығы мен пенденің арасындағы бөгет. Күнә істеген иманды пенде жаман қылығы үшін өкінудің мәнісі осы.

Пенденің мұсылман екенінің бастапқы белгісі – жүрегіндегі иманы. Ал жақсы амалына қуану мен жаман қылығына қамығу – имандылық деңгейінің белгісі.



[1]‏تحفة الأحوذي للمباركفوري، 31 - كتاب القدر، 1231 - باب ما جاءَ أَنّ الاْيمَانَ بالْقَدَرِ خَيْرِهِ وَشَرّه، الحديث رقم 2170

[2]فيض القدير، شرح الجامع الصغير

Толығырақ ...

Пайғамбарға иман келтіру

Мұсылман үмметінің Мұхаммедтің (солләл-лаһу ғаләйһи уә салләм) пайғамбарлығына иман келтірудің ерекшелігі – мұсылмандар Мұхаммедтің (солләл-лаһу ғаләйһи уә салләм) бүкіл адамзатқа пайғамбар етіліп жіберілгеніне иман келтіреді. Себебі Алла Тағаланың барлық елшісі тек өз қауымына пайғамбар етіліп жіберілсе, тек біздің пайғамбарымыз Мұхаммед (солләл-лаһу ғаләйһи уә салләм) бүкіл адамзатқа пайғамбар етіліп жіберілген.[1]



[1]«Сәбә сүресі, 28 аят.

Толығырақ ...